Antimonumenti u Meksiko Sitiju: kada građani sami podižu spomenike koje država neće

Dok klasični spomenici slave događaje i ličnosti, u Meksiko Sitiju postoji posebna vrsta obilježja koja radi upravo suprotno. Antimonumenti, kako ih nazivaju, nastali su kao građanski odgovor na nasilje, korupciju i kršenje ljudskih prava — probleme koji su obilježili noviju meksičku historiju.

Za razliku od zvaničnih spomenika, antimonumenti podstiču društvo da se suoči s propustima vlasti i zanemarivanjem žrtava. Njihova historija seže više od pola vijeka unazad — od masakra na Tlatelolku 1968. godine, koji se desio uoči Olimpijskih igara u Meksiko Sitiju, preko sličnog događaja poznatog kao Halconazo 1971. godine, pa do uklanjanja statue Kristofora Kolumba 2021. godine.

Antimonument umjesto Kolumba

Upravo slučaj nekadašnje Glorieta de Colón (Kolumbov kružni tok) ilustruje kako antimonumenti nastaju. Kolumbova statua je uklonjena, a na njeno mjesto postavljen je simbol ženskog otpora. Lokacija je preimenovana u Glorieta de las Mujeres que Luchan — Kružni tok žena koje se bore.

Ovaj slučaj otkriva i jednu jezičku dimenziju pokreta. Španski jezik koristi gramatički rod za imenice — riječ „monumento" (spomenik) je muškog roda. U okviru feminističkog i rodnog aktivizma u 21. vijeku, mnoge riječi muškog roda namjerno se „feminiziraju", pa se tako koriste oblici poput „monumenta" ili „colectiva". Otuda u Meksiko Sitiju pored antimonumenata (antimonumentos) postoje i antimonumenta (antimonumentas) — feministička varijanta istog pokreta.

Znak plus i broj — žrtve koje nisu samo statistika

Među najprepoznatljivijim antimonumentima su oni koji koriste znak plus ispred broja. Taj broj predstavlja žrtve nekog konkretnog zločina ili incidenta, a poruka je jasna — ti ljudi nisu samo gubici ili brojke, već ljudska bića koja su trebala ostati dio društva.

Antimonument +43 posvećen je studentima učiteljskog fakulteta koji su nasilno nestali u blizini Ayotzinape 2014. godine. Oznaka +72 podsjeća na migrante koji su prolazili kroz Meksiko na putu prema granici sa Sjedinjenim Državama, a koji su 2010. godine ubijeni. Antimonument +65 obilježava radnike koji su poginuli u rudarskom incidentu u Pasta de Conchosu 2006. godine.