Buka saobraćaja povezana s povećanim rizikom od Parkinsonove bolesti

Parkinsonova bolest pogađa više od 11 miliona ljudi širom svijeta, a očekuje se da će se taj broj do 2050. godine više nego udvostručiti, što naučnike tjera da traže faktore rizika na koje se može uticati. Nova studija, objavljena u časopisu JAMA Neurology 20. jula, ukazuje na jedan dosad slabo istražen faktor — dugotrajnu izloženost buci drumskog saobraćaja.

Najveća studija te vrste

Istraživači su pratili 3,1 milion danskih stanovnika starijih od 40 godina u periodu od 2000. do 2017. godine, koristeći podatke iz Danskog nacionalnog registra pacijenata. Zdravstveni podaci su ukršteni s procijenjenim nivoima buke saobraćaja na različitim stranama stambenih objekata učesnika, uz prilagođavanje za faktore poput starosti, spola, prihoda, obrazovanja i toga da li osoba živi sama ili s nekim.

Tokom perioda praćenja, kod gotovo 20.600 učesnika dijagnostikovana je Parkinsonova bolest. Analize su pokazale da svako povećanje buke od 11,5 decibela na najizloženijoj strani doma povećava rizik za tri procenta. Na strani najmanje izloženoj buci, svako povećanje od 9 decibela donosilo je četiri procenta veći rizik. Razlika u nivou buke od 10 decibela između dvije strane objekta, međutim, pomagala je u ublažavanju tog rizika.

Mlado polje istraživanja

Koautor studije Thomas Münzel, kardiovaskularni stručnjak za uticaje okoline iz Univerzitetskog medicinskog centra u Mainzu u Njemačkoj, izjavio je za Guardian da je hronična buka „još uvijek mlad učesnik u literaturi o faktorima rizika za Parkinsonovu bolest", te da bi nalazi trebali potaknuti dalja istraživanja o vezi između ometajućih zvukova i ovog neurološkog poremećaja.

Jannette Rodríguez Pallares, neurobiologinja s Univerziteta u Santiago de Compostela koja nije učestvovala u istraživanju, ocijenila je u komentaru za španski Science Media Centre da ova studija „ide korak dalje" u odnosu na ranije manje studije u Kanadi i Holandiji, jer uključuje podatke iz znatno veće kohorte i uzima u obzir moguće uticaje drugih varijabli, poput socioekonomskog statusa i faktora okoline.

Mogući mehanizmi

Parkinsonova bolest je progresivni poremećaj mozga čiji motorički simptomi uključuju tremor, usporene pokrete, ukočenost mišića i probleme s ravnotežom. Nastaje odumiranjem nervnih ćelija u mozgu koje proizvode dopamin, hemijski glasnik važan za kontrolu pokreta. Ranija istraživanja sugerišu da ometajući zvukovi mogu poremetiti san i pokrenuti stresni odgovor koji povećava proizvodnju reaktivnih kisikovih vrsta — molekula koje mogu izazvati oštećenje ćelija u mozgu i za koje se smatra da igraju ulogu u razvoju Parkinsonove bolesti. Istraživači su 2025. godine izvijestili da izloženost glasnim zvukovima može izazvati motoričke poteškoće kod miševa čiji su mozgovi modificirani da oponašaju Parkinsonovu bolest.

Veza između buke saobraćaja i Parkinsonove bolesti ostala je dosljedna bez obzira na demografske, okolišne i socioekonomske faktore, navodi se u studiji. U pratećem uredničkom komentaru stručnjaka koji nisu bili uključeni u istraživanje stoji da ovi nalazi „sugerišu da buka drumskog saobraćaja može biti novi okolišni faktor rizika za Parkinsonovu bolest".