DNK iz pećine u Francuskoj otkrila vezu između ljudi istočne i zapadne Evrope prije 30.000 godina

U studiji objavljenoj 23. oktobra u časopisu Science Advances istraživači su sekvencirali genome tri osobe koje su prije oko 30.000 godina živjele na području današnje Španije, Francuske i Italije. Rezultati su pokazali da su ti ljudi imali bliže biološke veze nego što su naučnici ranije pretpostavljali, a nalaz upućuje i na to da je jugozapadna Francuska mogla biti ključno kulturno čvorište tokom posljednjeg ledenog doba.

Riječ je o pripadnicima gravetijenske kulture, koja se proširila Evropom ubrzo nakon nestanka Neandertalaca. Arheološki nalazi iz tog perioda, uključujući prenosive umjetnine poput tzv. venusinih figurica, pokazali su da je gravetijenska kultura trajala od prije otprilike 34.000 do 25.000 godina. Međutim, DNK je dosad izvučen iz svega dvadesetčetiri ljudska skeleta iz gravetijena, pa su pitanja o porijeklu tih ljudi ostala otvorena. Na osnovu malog broja ranije sekvenciranih genoma stručnjaci su vjerovali da su se grupe u zapadnoj i istočnoj Evropi u velikoj mjeri razvijale odvojeno.

Ključni nalaz nove studije potiče od žene koja je umrla prije oko 30.000 godina, a čiji su kosti pronađene u pećini Isturitz u jugozapadnoj Francuskoj. Njena DNK najviše liči na već poznate genome iz zapadne Evrope, ali sadrži i uočljivu vezu s grupama iz istočne i centralne Evrope. Istraživači taj "pulse" genskog toka datiraju u period od prije oko 31.500 do 32.500 godina i objašnjavaju ga kretanjem ljudi iz istočne Evrope tokom gravetijena.

"Naši rezultati pokazuju da populacije istočne i zapadne Evrope nisu bile toliko genetski izolovane kao što se pretpostavljalo", izjavio je u saopćenju prvi autor studije Pere Gelabert, evolucijski antropolog sa Univerziteta u Beču. Takav dokaz genskog toka iz istoka, napominju autori, rijedak je za gornji paleolitik.

DNK dokazi podržavaju i arheološku teoriju da je pećina Isturitz desetinama hiljada godina bila važno kulturno i biološko čvorište kasnog kamenog doba, s obzirom na to da se nalazila na ključnom prolazu između kontinentalne Evrope i Pirinejskog poluostrva. Pećinu su prvobitno koristili Neandertalci, a bila je naseljena s prekidima od prije oko 80.000 do 10.000 godina. U njoj su pronađene i šolje od ljudskih lobanja stare između 15.000 i 12.000 godina.

Sva tri novo sekvencirana genoma pokazuju blisku biološku povezanost s grupama zapadne Evrope, kao i genetske osobine koje ukazuju na tamnu kožu, tamnu kosu i tamne oči. Kod sve tri osobe roditelji nisu bili u bliskom srodstvu, što sugeriše da su te populacije možda aktivno izbjegavale razmnožavanje među srodnicima. "Ukupno gledano, naši rezultati sugerišu da su struktura populacija i tokovi gena u zapadnoj Evropi tokom gravetijena bili složeniji i dinamičniji nego što se ranije pretpostavljalo", navode autori studije.