DNK virusa velikih boginja pronađen u mumijama iz Čilea potvrđuje da su ga donijeli evropski kolonizatori

Naučnici su po prvi put pronašli direktan molekularni dokaz koji potvrđuje dugogodišnju pretpostavku da su evropski kolonizatori donijeli virus velikih boginja na američki kontinent. Rezultati istraživanja objavljeni su 30. jula u časopisu Science.

Tim istraživača ponovo je ispitao prirodno mumificirane ostatke dvoje ljudi, koji su vjerovatno pripadali inkaskoj civilizaciji, sahranjenih na lokalitetu danas poznatom kao Camarones 9 u sjevernom Čileu. Radi se o ženi staroj između 30 i 35 godina i muškarcu starosti 18 do 20 godina. Nakon smrti, oboje su umotani u ćebad i sahranjeni uz razne grobne darove na autohtonom nalazištu iz ranog španskog kolonijalnog perioda.

U njihovim kostima naučnici su pronašli fragmente drevne DNK virusa velikih boginja koji su se pokazali kao najbliži srodnici evropskim sojevima. Analiza je također utvrdila da se epidemija u sjevernom Čileu dogodila u periodu između 1492. i 1631. godine, što se poklapa s dolaskom Španaca, koji su zarobili i ubili inkaskog cara na prostoru današnjeg Perua početkom 1530-ih.

Slučajno otkriće umjesto planiranog istraživanja

Istraživači zapravo nisu tražili DNK velikih boginja kada su ponovo ispitivali ostatke s arheološkog nalazišta otkrivenog 1957. godine. Prvobitno su htjeli izdvojiti i sekvencionirati ljudsku DNK iz uzoraka kostiju prikupljenih 1990-ih kako bi pratili porijeklo i rodbinske veze tih osoba. Međutim, ljudska drevna DNK bila je jako degradirana. Također su tražili DNK tuberkuloze, ali su umjesto toga pronašli virus velikih boginja.

Koautorica studije Constanza de la Fuente Castro, biološka antropologinja s Univerziteta u Čileu, izjavila je za Associated Press da nijedan istorijski zapis ne ukazuje na epidemiju velikih boginja u sjevernom Čileu u tom periodu, ali da je dokaz bio tu, „doslovno upisan u biološke dokaze koje još uvijek možemo izdvojiti i pročitati danas".

Dobro očuvana DNK virusa otkrila nove tragove

Za razliku od ljudske DNK, virusna DNK bila je dobro očuvana. Uzorci uzeti od žene i muškarca bili su gotovo identični, što ukazuje da ih je usmrtio isti soj virusa. Patricia Foster, biologinja s Univerziteta Indiana koja nije učestvovala u istraživanju, izjavila je za Smithsonian Magazine da „niko ne bi doveo u pitanje da su velike boginje došle na ovu hemisferu kolonizacijom, ali ovo to dokazuje".

Kada su shvatili šta su pronašli, „mnoge stvari na nalazištu počele su imati smisla", rekla je de la Fuente Castro za Science. Neki od sahranjenih na groblju imali su kožne lezije koje su ranije pripisivane hroničnom izlaganju arsenu, ali jedan od karakterističnih simptoma velikih boginja bilo je upravo stvaranje dubokih, bolnih čireva ispunjenih gnojem koji su se širili po tijelu žrtava prije nego bi na kraju formirali kraste.

Porodično stablo virusa

Koristeći novootkrivenu DNK iz sjevernog Čilea, zajedno s ranije prikupljenim uzorcima virusa iz drugih vremenskih perioda i lokacija, naučnici su skicirali porodično stablo virusa velikih boginja. Prema njihovim nalazima, virus je nastao prije otprilike 1.500 godina, vjerovatno preskočivši na ljude s neke životinje, iako još uvijek nije jasno s koje. Soj pronađen u sjevernom Čileu pojavio se oko 1296. godine i izumro prije početka 20. vijeka.

Velike boginje bile su jedna od najsmrtonosnijih bolesti u ljudskoj istoriji i usmrtile su procijenjenih 500 miliona ljudi prije nego što su iskorijenjene 1980. godine. Uprkos ogromnim posljedicama, naučnici još uvijek iznenađujuće malo znaju o porijeklu, širenju i evoluciji ovog virusa.