Evropska sonda snimila moguće ispuštanje gasa iz utrnulih vulkana na Marsu

Novo istraživanje objavljeno u srijedu (4. novembra) u časopisu Science Advances donosi najuvjerljiviji dosadašnji dokaz da gasovi utrnulih vulkana na Marsu i dalje izlaze u atmosferu. Evropska sonda ExoMars Trace Gas Orbiter (TGO) otkrila je mogući signal vodik-hlorida koji izlazi iz pukotina u području Alba Monsa, najvećeg marsovskog vulkana po površini. Po visini, pak, prvenstvo drži poznati Olympus Mons.

Naučnici taj gas tumače kao emisiju vruće magme koja se nalazi ispod površinskog sloja regolita. Iako su za potvrdu emisija potrebna dodatna istraživanja, tim sugerira da bi Alba Mons mogao imati okruženje slično hidrotermalnim otvorima na Zemlji — mjestima na kojima je život vjerovatno nastao i gdje i danas opstaje.

Prvi trag 2021, zatim četiri godine ciljanih mjerenja

TGO je vodik-hlorid prvi put otkrio u atmosferi Marsa još 2021. godine, ali naučnici su tada oklijevali da ga povežu s vulkanskom aktivnošću. Gas se činio sezonskim, nije bio lokaliziran u mogućem vulkanskom području, a nisu zabilježeni ni drugi znakovi vulkanskih gasova poput sumpora, objasnio je za Live Science istraživač koji proučava gasove na Marsu.

Kasniji rad je, međutim, pokazao da se gas nije pojavljivao samo u toplijoj proljetnoj i ljetnoj sezoni južne hemisfere — zabilježen je i zimi na sjevernoj hemisferi. Olsen je uspio uhvatiti dva zapažanja na početku sjeverne zime u prvoj marsovskoj godini misije, te još jedno sljedeće godine, napominjući da marsovska godina traje gotovo dvije zemaljske zbog šire orbite planete. Ta su mjerenja u obje godine bila blizu jedna drugome po lokaciji i vremenu, što je, kako je rekao, bilo prilično iznenađujuće i navelo je tim da pokrene kampanju ciljanih mjerenja.

Kampanja je trajala dvije marsovske godine — otprilike četiri zemaljske — i povećala vjerovatnoću da naučnici zaista posmatraju "ubrizgavanje" vodik-hlorida u atmosferu iz otvora uz vulkan. Ponovljena vansezonska zapažanja na sjevernoj hemisferi pokazala su "izrazit i uočljiv signal" koji zatim slabi i pada ispod praga detekcije sonde. Takva nekonzistentnost, istakao je Olsen, više upućuje na nalet gasa koji ulazi u atmosferu nego na redovnu atmosfersku hemiju. Iako veza s vulkanskom aktivnošću ostaje hipoteza, gas se lokalno pojavljivao — i nigdje drugo — tokom četiri marsovske godine posmatranja, dodao je.

Dokazi sa tla i iz orbite

Prvi autor studije, Alexander Trokhimovskiy iz ruskog Instituta za svemirska istraživanja, rekao je za Live Science da istraživanje nudi komplementaran i potencijalno nezavisan dokaz o marsovskoj magmi — atmosferska zapažanja koja otkrivaju mogući trag oslobađanja gasa iz podzemnog magmatskog sistema.

Studija nije prva koja sugerira da magma možda teče ispod površine Marsa: NASA-in lander InSight prisustvo magme ranije ove godine protumačio je seizmološkim posmatranjima i modeliranjem. Daniel Mège, također koautor rada i profesor planetarne geologije na Poljskoj akademiji nauka, locirao je pukotine iz kojih gas vjerovatno izlazi i istakao je da se dokazi InSighta na tlu i TGO-a u orbiti međusobno dopunjuju — InSight je uočio aktivnost u kori, a TGO emisije u atmosferi.

Mège je upozorio da magmatska aktivnost sama po sebi nije znak života, ali je podsjetio da su prvi zemaljski oblici života nastali upravo u hidrotermalnim zonama, koje imaju sličnu kombinaciju materije i energije kao potencijalni otvori na Marsu. Uslovi na tom području, međutim, morali bi biti povoljni najmanje milionima godina da bi se život mogao formirati. "Ako su ti uslovi ispunjeni lokalno, na nivou struktura kroz koje gas curi, onda živi organizmi možda čekaju da ih otkrijemo", rekao je Mège, uz ogradu da održavanje stabilnih uslova tako dugo na vrlo malom prostoru nije izvjesno.