Kineska berza izgubila 2,4 biliona dolara od maja zbog trke u vještačkoj inteligenciji

Kinesko berzansko tržište izgubilo je ogroman dio vrijednosti u posljednjih nekoliko mjeseci zbog rastuće zabrinutosti za budućnost vještačke inteligencije, dok se Kina i SAD takmiče za prevlast u tom sektoru. Prema podacima agencije Bloomberg, s kineske berze od maja je izbrisano 2,4 biliona dolara.

Tehnološki indeks STAR 50, koji prati inovativne kompanije na Šangajskoj berzi, pao je za 40 odsto od juna. Ostali indeksi velikih kompanija izgubili su u istom periodu oko 20 odsto vrijednosti. Prema procjeni Goldman Sachsa, dionice vezane za vještačku inteligenciju čine više od 40 odsto ukupne berzanske vrijednosti u Kini i Hongkongu, pa svaki njihov pad odjekuje cijelim domaćim tržištem.

Zašto tržište gubi vrijednost

Pad sugerira da kineska privreda, uprkos velikim državnim ulaganjima u tehnologiju, nema snage da održi rastuće tržište. Pekinška vlada je u vještačku inteligenciju uložila ozbiljna sredstva, uključujući fond od 60 milijardi juana uz državnu podršku, koji je ovog mjeseca počeo ulagati u domaće developere. Međutim, kineski potrošači se i dalje teško odvajaju od novca, pa mnoge tehnološke kompanije imaju problema sa ostvarivanjem profita.

Dan Wang, direktorica za Kinu u grupaciji Eurasia Group, nabrojala je uzroke pada: „Ove godine marža profita nije onakva kakva se očekivala. Amerika podiže kamatne stope. A domaća tražnja u Kini je jako slaba.” Dodala je da među tehnološkim kompanijama postoji „opšta anksioznost” oko toga hoće li model orijentisan na državnu podršku uspjeti usljed slabe potrošnje.

Dodatni pritisak stvara i prijetnja širenja zapadnih zabrana kineske tehnologije. SAD već su zabranile uvoz humanoidnih robota iz Kine, pozivajući se na rizike po nacionalnu sigurnost, a smatra se da razmatraju i zabranu kineskih komponenti u data centrima. Kina je jako zavisna od izvoza, pa je američke restrikcije pogađaju, budući da domaće kompanije ne uspijevaju prodati dovoljno proizvoda na svom tržištu.

Robotika kao odgovor, ali bez profita

U trci sa SAD, Peking se dodatno oslonio na robotiku, poznatu i kao „utjelovljena” vještačka inteligencija, smatrajući je ključem za širenje te tehnologije kroz društvo. Robotika se vidi i kao odgovor na demografske probleme Kine, poput starenja stanovništva i smanjenja radne snage. Međutim, tražnju za robotima trenutno pokreću vladine agencije i istraživačke institucije, a ne obični potrošači, za koje su proizvodi preskupi i još nepraktični za kućnu upotrebu. Humanoidna robotika i robotski psi popularni su u zabavnoj industriji, ali još nisu upotrebljivi u kućnim uslovima.

Vrijednost dionica Unitreea, vodećeg kineskog proizvođača robota, prepolovila se otkako su u avgustu počele da se trguju na berzi. „Ne izgleda da bi utjelovljena inteligencija mogla prerasti u profite na masovnom tržištu”, rekla je Wang.

Kineska vlada nastoji usmjeriti lokalne investitore ka domaćem tržištu te je posljednjih mjeseci ograničila ulaganja u inostranstvo, uz nove propise koji stupaju na snagu 1. decembra, ali to nije donijelo veća ulaganja u kineske berze. Wang je ipak istakla da u drugim tehnološkim sektorima, poput istraživanja vještačke inteligencije i satelita, i dalje postoji optimizam — potonji zato što veza s vojskom ukazuje na dugoročnu državnu podršku.

Globalni AI bum se nastavlja

Globalno gledano, očekuje se da će bum vještačke inteligencije potrajati još najmanje godinu dana. Američka kompanija Anthropic, tvorac chatbota Claude, u ponedjeljak je podnijela dokumentaciju za planirani izlazak na berzu, koji bi mogao biti najveći berzanski debi svih vremena — očekuje se prihod i do 100 milijardi dolara. Kina, s druge strane, nema takve velike berzanske debitante na vidiku.

Uprkos pritisku na kreatore politike da najave mjere stimulacije, ne očekuje se da će one biti objavljene tokom politički osjetljivog perioda u Kini. Ove sedmice najviši zvaničnici Komunističke partije Kine okupljaju se na petom plenumu, važnom sastanku koji priprema teren za 21. Kongres partije sljedeće godine. Očekuje se da će Kongres potvrditi kineskog lidera Xi Jinpinga za četvrti mandat. Prije toga nema apetita za rizičnim ili potencijalno destabilizujućim mjerama, čak i ako postoji šansa da poboljšaju privredu. Svaka mjera stimulacije bila bi „visok rizik”, rekla je Wang. „Šta ako ne uspije? Onda bi onaj ko je smislio tu politiku bio odgovoran.”