NASA-in teleskop Roman poslao prvu probnu sliku: stvari izgledaju kao neonsko zeleni prstenovi

NASA-in svemirski teleskop Nancy Grace Roman prvi put je upotrijebio svoju moćnu 300-megapikselnu infracrvenu kameru i tom prilikom poslao prvu probnu sliku, objavljenu 15. septembra 2026, na kojoj se vidi na stotine zvijezda. Budući da optika kamere, poznate kao Wide Field Instrument (WFI), još nije u potpunosti fokusirana, zvijezde na snimku izgledaju kao svijetlozelene petlje.

Teleskop je lansiran 30. augusta i nalazi se na pola puta kroz višemjesečni proces puštanja u rad, tokom kojeg NASA-ini naučnici testiraju i podešavaju svaki instrument svemirske letjelice. On putuje milion milja (1,6 miliona kilometara) prema Lagrangeovoj tački L2, orbitalnoj poziciji u kojoj će natjecanje gravitacija Zemlje i Sunca držati teleskop na mjestu, uz James Webb svemirski teleskop i druge naučne letjelice.

Prema saopštenju NASA-e, svi sistemi zasad rade onako kako treba. „After years of effort to build and test the instrument on the ground, we now have confirmation that it is operational in space. This is a huge milestone," rekao je Josh Schlieder, glavni naučnik za WFI u NASA-inom Goddard Space Flight Center u Marylandu, te dodao da, iako ima još mnogo posla, ekipa je „na putu ka prevratnoj nauci".

Valoviti redovi kvadrata na novoj slici ključni su za snaga teleskopa — svaki kvadrat predstavlja jedan od Romanovih 18 detektora, koji fotone iz udaljenih izvora svjetlosti pretvaraju u električne signale. Naučnici računaju da će teleskop svakog dana slati na Zemlju oko 1,4 terabajta podataka, što je pet do deset puta više od kapaciteta prosječnog pametnog telefona.

Kada teleskop početkom 2027. bude spreman za prve pune naučne snimke, njegove fotografije će biti podjednako oštre i detaljne kao one s Habl svemirskog teleskopa, ali će svaka pokrivati površinu 100 puta veću od Hablove. NASA od Romana očekuje doprinos u rješavanju najvećih misterija astronomije: dugoročna posmatranja udaljenih galaksija pomoći će u otkrivanju novih objekata i računanju širenja svemira, čime bi se moglo osvijetliti fenomen tamne energije.

Teleskop će se uključiti i u potragu za vanzemaljskim životom. Ugrađeni koronagraf, koji je NASA uspješno testirala ove sedmice, omogućiće blokiranje svjetlosti zvijezda kako bi teleskop mogao precizno posmatrati egzoplanete bez odsjaja. Ta posmatranja mogla bi podići broj poznatih stranih svjetova sa trenutnih više od 6.000 na više od 100.000 do kraja planirane desetogodišnje misije.

Uz to, ta bi se misija mogla udvostručiti. Prema NASA-i, uspješno paljenje motora, uz dodatno gorivo natovareno pri lansiranju, znači da Roman može imati snage za 22, a ne samo 10 godina rada. Slično kao Hubble, koji radi daleko duže od planiranog, i Roman bi mogao slati podatke decenijama.