Naučnici stvorili prve pse bez glavnog alergena korištenjem CRISPR tehnologije

Dva mlada ženka bigla po imenu Alfie i Bailey prvi su psi na svijetu čiji su geni uređeni tako da ne proizvode protein Can f 1 — supstancu odgovornu za većinu alergijskih reakcija kod ljudi osjetljivih na pse. Istraživači iz kompanije Kindred koristili su tehnologiju CRISPR kako bi isključili gen koji kodira ovaj alergen.

Postupak je uključivao uzimanje ćelija kože bigla, uređivanje gena za Can f 1, a zatim kloniranje tih ćelija. Izmijenjeni genetski materijal ugrađen je u donirane jajne ćelije, čime je dobijeno 25 rekonstruisanih embriona koji su potom implantirani surogat majci. Alfie i Bailey rođene su u septembru 2024. godine. Metode su detaljno opisane u studiji objavljenoj 5. avgusta u časopisu CRISPR Journal.

Testovi potvrdili odsustvo alergena

Analize pljuvačke i peruti kod Alfie i Bailey nisu pokazale tragove proteina Can f 1. Istovremeno, alergen je pronađen u uzorcima običnog bigla, pudlice i goldendudla — pasmina koje se često reklamiraju kao hipoalergene. Matt Walker, direktor kompanije i genetičar koji je i sam cijeli život alergičan na pse, podvrgao se kožnom ubodnom testu koristeći uzorke svih životinja. Perut i pljuvačka običnog bigla, pudlice i goldendudla izazvale su alergijsku reakciju, dok uzorci Alfie i Bailey nisu.

Walker je za New Scientist ispričao da su alergije njemu i porodici cijelog života onemogućavale da imaju psa, dok je njegova supruga Maggie oduvijek željela jednog. Prije otprilike godinu i po, doveo je Bailey kući i od tada nije imao nikakvu alergijsku reakciju.

Nije prvi primjer — mačka Alsik bila prethodnica

Alfie i Bailey nisu prvi kućni ljubimci s uređenim genima. Prije otprilike dvije i po godine, istraživači su predstavili prvu hipoalergenu mačku nastalu korištenjem CRISPR-a, nazvanu Alsik, kod koje su drastično sniženi nivoi alergena Fel d 1. Međutim, takve mačke trenutno nisu dostupne javnosti.

Etička pitanja i budući planovi

Arthur Caplan, bioetičar s Grossman škole medicine Univerziteta u Njujorku, koji nije učestvovao u istraživanju, izjavio je za Associated Press da ovaj uspjeh otvara vrata mnogo većem broju ljudi da posjeduju kućne ljubimce. Istovremeno je upozorio da bi to moglo obeshrabriti ljude da usvajaju napuštene životinje koje nisu genetski modificirane.

Neki nezavisni stručnjaci izrazili su etičke rezerve prema uređivanju gena kod pasa, ali su i naglasili da se to ne razlikuje mnogo od dugogodišnje prakse selektivnog uzgoja. Alison Van Eenennaam, stručnjakinja za genetiku životinja s Univerziteta Kalifornije u Davisu, za New York Times je kazala da obje metode u suštini proizvode životinje za društvo, te da etička pitanja ne stvara sama tehnologija.

Prema Walkerovim riječima, izmjene DNK do sada nisu utjecale na zdravlje Alfie i Bailey, ali se stanje pomno prati i nastavit će se pratiti tokom čitavog života životinja. Alfie živi s drugim istraživačem iz kompanije. Dugoročni cilj tima je stvaranje takozvanog „osnivačkog para" koji bi se prirodno razmnožavao i prenosio hipoalergenu osobinu na potomstvo — jer svaka ćelija nastala iz uređenog embriona nosi istu izmjenu, pa bi i štenci dva takva psa bili hipoalergeni.

Psi poput Alfie i Bailey za sada neće biti dostupni za kupovinu jer genetska izmjena još nema odobrenje američke Uprave za hranu i lijekove (FDA). Osim toga, ovo otkriće neće riješiti problem alergija za sve — i drugi proteini, poput Can f 2, mogu izazvati reakcije. U Sjedinjenim Državama, otprilike jedna od osam osoba alergična je na pse.