Neandertalski gen mogao bi biti razlog zašto su neki ljudi viši i mišićaviji

Neandertalci su nestali prije oko 40.000 godina, ali prije toga su se miješali s našim precima — i dio njihovog genetskog nasljeđa živi u nama i danas. Kod ljudi čiji preci ne potiču iz Afrike, udio neandertalske DNK iznosi između jedan i četiri posto. Prema istraživanju objavljenom 5. avgusta u časopisu Current Biology, jedno od tih naslijeđenih genetskih obilježja moglo bi objašnjavati razlike u tjelesnoj građi među savremenim ljudima.

Naučnici su pronašli par varijanti u genu za receptor hormona rasta koje se kod današnjih ljudi uvijek javljaju zajedno, tvoreći jedinstven alel. Hormon rasta, koji proizvodi hipofiza u mozgu, djeluje tako što se veže za receptore na ćelijama mišića i kostiju i pokreće njihov rast. Ako se taj mehanizam promijeni — bilo količinom hormona ili vremenom lučenja — to može uticati na konačnu visinu i mišićnu masu osobe.

Iznenađujuća geografska slika

Možda najneočekivaniji nalaz studije jeste to gdje je ovaj alel najčešći. Umjesto u Evropi, gdje je pronađena većina neandertalskih fosila, varijanta je najraširenija u Južnoj i Istočnoj Aziji — tamo je nosi skoro svaka četvrta osoba. U Evropi je prisutna kod manje od jednog posto populacije, dok je kod potomaka autohtonih američkih naroda zastupljenost oko dva posto.

John Hawks, antropolog s Univerziteta Wisconsin-Madison koji nije učestvovao u studiji, naglašava da ovaj nalaz ruši stereotip o neandertalcima kao isključivo „evropskom" tipu čovjeka. Kako kaže, evropske populacije nose ovaj alel daleko rjeđe nego azijske, što otvara nova pitanja o izgledu i genetici naših izumrlih srodnika.

Mjerljiv uticaj na građu tijela

Da bi provjerili kako se ovaj alel odražava na tijelo, istraživači su pregledali podatke više od 1,1 milion odraslih osoba iz pet velikih međunarodnih biobanki. Nosioci neandertalske varijante bili su u prosjeku oko tri milimetra viši i imali otprilike 270 grama veću tjelesnu masu od osoba bez tog alela.

Koautor studije Philipp Kanis, antropolog na Institutu Max Planck za evolucijsku antropologiju, objašnjava da taj višak mase gotovo u potpunosti dolazi od mišićnog tkiva, a ne od masnog. Pored toga, nosioci ove varijante pokazuju i neke druge osobine tipične za neandertalce, poput nešto kraćih korijena zuba i skraćenog vertikalnog dijela zadnje vilične kosti u blizini uha.

Potvrda iz laboratorije

Istraživači su otišli korak dalje i uzgojili dvije grupe ćelija — jednu s neandertalskom varijantom gena, drugu sa savremenom ljudskom. Kada su obje grupe izložili hormonima rasta, ćelije s neandertalskim alelom reagovale su osjetno jače i za pet dana proizvele značajno veći broj novih ćelija.

Ovi nalazi se nadovezuju na ranija istraživanja, poput studije iz 2023. koja je pokazala da neandertalska DNK može uticati na to da su neki ljudi po prirodi ranoranilci. Zajedno, takvi rezultati sve jasnije pokazuju koliko duboko nasljeđe naših davno izumrlih srodnika i dalje oblikuje ljudsku biologiju — od spavanja do tjelesne građe.

Izvor: Smithsonian Magazine / Originalni link: smithsonianmag.com / Tekst: Uredništvo Alfa TV