Neandertalski gen mogao bi biti razlog zašto su neki ljudi viši i mišićaviji

Prije nego što su izumrli prije otprilike 40.000 godina, neandertalci su se ukrštali s modernim ljudima, ostavljajući tragove u našem genskom materijalu. Većina ljudi neafričkog porijekla danas nosi između jedan i četiri posto neandertalske DNK. Nova studija objavljena 5. avgusta u časopisu Current Biology otkriva da bi dio tog nasljeđa mogao direktno uticati na tjelesnu građu ljudi danas.

Tim istraživača identifikovao je dvije varijante DNK u genu koji kodira receptor za hormon rasta. Te varijante se kod savremenih ljudi pojavljuju zajedno kao jedna forma gena, odnosno alel. Hormon rasta, koji luči hipofiza, veže se za receptore na površini ćelija u mišićima i kostima i signalizira im da rastu. Promjene u tom procesu mogu uticati na visinu i tjelesnu građu osobe.

Najviše zastupljen u Aziji, ne u Evropi

Jedan od najzanimljivijih nalaza studije tiče se geografske rasprostranjenosti ovog alela. Neandertalska varijanta je najzastupljenija kod osoba južnoazijskog i istočnoazijskog porijekla — nosi je do 24 posto populacije. Za razliku od toga, među Evropljanima je zastupljena kod svega 0,5 posto ljudi, a kod osoba autohtonog američkog porijekla kod dva posto.

Taj podatak dovodi u pitanje uvriježenu pretpostavku da su neandertalci imali izrazito evropski fizički izgled. „Neandertalci su najpoznatiji iz evropskog fosilnog zapisa, ali evropske grupe ne manifestiraju ovaj konkretni alel ni približno tako često kao azijske populacije", rekao je za Nature John Hawks, antropolog s Univerziteta Wisconsin-Madison, koji nije bio uključen u istraživanje.

Rezultati na više od milion ispitanika

Istraživači su analizirali biometrijske podatke više od 1,1 milion odraslih osoba iz pet globalnih biobanki kako bi utvrdili kakav efekt ova genska varijanta ima na nosioce. Analiza je pokazala da su osobe s neandertalskim alelom u prosjeku 0,12 inča više i teže oko 0,6 funti u odnosu na one koji ga ne nose.

Koautor studije Philipp Kanis, antropolog na Max Planck Institutu za evolucijsku antropologiju u Njemačkoj, pojasnio je za Science da taj dodatni kilogram dolazi iz povećanja mišićne mase bez masnoće. Osim toga, nosioci neandertalske varijante imaju i suptilne fiziološke osobine nalik neandertalskim, uključujući kraće korijene zuba i kraći ramus — vertikalni dio zadnje vilice smješten uz uho.

Ćelije jače reagovale na hormon rasta

Da bi preciznije izmjerili uticaj varijante na put hormona rasta, istraživači su uzgojili ćelije s neandertalskom i savremenom ljudskom varijantom gena, a zatim ih izložili hormonima rasta. Ćelije s neandertalskom varijantom reagovale su znatno snažnije — tokom pet dana umnožile su se u gotovo 40 posto više ćelija u poređenju s onima koje nose modernu ljudsku varijantu.

Istraživači su ranije, u studiji iz 2023. godine, ustanovili da bi neandertalska DNK mogla pomoći u objašnjenju zašto su neki ljudi po prirodi ranoranilci. Najnoviji nalazi dodatno potvrđuju koliko duboko nasljeđe naših izumrlih srodnika i danas oblikuje ljudsku biologiju.