Pogrešna izjava koja je srušila zid: 37 godina od pada Berlinskog zida
Njemačka danas obilježava 37. godišnjicu otvaranja graničnih prijelaza u Berlinu 9. novembra 1989. godine, čime je počeo pad zida koji je 28 godina dijelio grad. Podaci pokazuju da ekonomske i društvene razlike između istoka i zapada zemlje i dalje postoje.
Greška koja je promijenila historiju
Devetog novembra 1989. godine Berlinski zid, koji je punih 28 godina razdvajao istočni i zapadni dio grada, počeo je padati otvaranjem graničnih prijelaza. Njemačka danas obilježava 37. godišnjicu tog historijskog događaja.
Radovi na zatvaranju granice prema zapadnim sektorima Berlina počeli su u noći na 13. august 1961. godine po nalogu rukovodstva Istočne Njemačke (DDR). Podaci Fondacije Berlinski zid i Centra za savremena historijska istraživanja iz Potsdama pokazuju da je do 1989. godine uz zid najmanje 140 ljudi izgubilo život.
Odlučujući trenutak dogodio se nešto prije 19 sati tog 9. novembra. Sekretar Centralnog komiteta vladajuće partije SED Günter Šabovski (Günter Schabowski) objavio je, na kraju konferencije za medije, nova pravila putovanja za građane DDR-a. Kada ga je novinar upitao kada pravila stupaju na snagu, zbog propusta u komunikacije odgovorio je da, koliko je njemu poznato, vrijede „odmah, bez odlaganja“.
Vijest je zapadnonjemačka televizija ARD u 20 sati emitovala kao glavnu. Pred graničnim prijelazima ubrzo se okupilo na hiljade stanovnika Istočnog Berlina, dok graničari nisu imali jasna uputstva. Prvi građani na prijelazu Bornholmer Straße propušteni su u 21:20, uz poništavanje pasoša, što je značilo oduzimanje državljanstva.
Pod sve jačim pritiskom okupljenih, komandant pasoške kontrole je oko 23:30 sati naredio podizanje rampe, iako zvanične naredbe nije bilo. Za sat vremena most je prešlo oko 20.000 ljudi, a tokom noći otvoreni su i ostali prijelazi.
Slavlje na ulicama Berlina
Formalnosti na prijelazima ukinute su u danima koji su uslijedili, pa je milioni građana DDR-a iskoristilo priliku za posjetu Zapadu. Veliko slavlje vladalo je na Kurfürstendammu, gdje su brojni restorani posluživali besplatna pića. Prijelaz kod Brandenburške kapije otvoren je 22. decembra 1989. godine.
Najveći dio zida u centru Berlina srušen je u periodu od juna do novembra 1990. godine. Prije toga su ga posjetioci poznati kao „zidni djetlići“ odlamali i odnosili komade kao suvenire. Njemačka se zvanično ujedinila 3. oktobra 1990. godine, a trasa zida kroz centar grada danas je, na oko 20 kilometara, obilježena dvostrukim redom kamenih kocki u pločniku.
Razlike i danas postoje
Godišnjica se u Berlinu obilježava komemoracijom kod Memorijala Berlinski zid u ulici Bernauer Straße, na kojoj će biti i gradonačelnik Kai Vegner (Kai Wegner), uz oko 170 događaja u sedmici „Freedom Week“. Vegner je uoči obilježavanja izjavio da je 1989. stajao na zidu i da mu je to bio najljepši dan u životu.
Usprkos više od tri decenije od ujedinjenja, razlike između bivšeg istoka i zapada zemlje ostaju. Izvještaj povjerenice njemačke vlade za istočnu Njemačku Elizabet Kajzer (Elisabeth Kaiser), koji je u oktobru dostavljen Bundestagu, pokazuje da prosječna neto imovina domaćinstava na istoku iznosi 125.500 eura, a na zapadu 257.100 eura. U istraživanju je učestvovalo oko 2.700 osoba.
Dok čak 95 posto ispitanika s obje strane smatra da bi za uspjeh u društvu presudni trebali biti rad i trud, oko 80 posto ih smatra da u praksi veću ulogu igraju imovina i veze, a 72 posto ističe i značaj socijalnog porijekla. Zaključak izvještaja je da, uprkos napretku i novim mogućnostima, nejednakosti još postoje te da izgradnja društvenog jedinstva ostaje zadatak Njemačke.
