Porodice u Kini po prvi put izdržavaju više starih ljudi nego djece

Kina je prešla historijsku demografsku granicu — porodice u toj zemlji po prvi put izdržavaju više starih nego mladih ljudi, objavile su kineske vlasti. Podaci Državnog statističkog zavoda, objavljeni prošle sedmice, pokazuju da je omjer starih osoba zavisnih o radno sposobnom stanovništvu prošle godine narastao na 23 odsto, čime je premašio isti omjer za djecu, koji iznosi 22 odsto.

U Kini sada ima više od 223 miliona ljudi u dobi od 65 i više godina, što čini gotovo 16 odsto ukupnog stanovništva. Istovremeno, djece u dobi od 14 godina i mlađe ima oko 213 miliona.

Razlozi starenja

Državni medij Global Times navodi da je ulazak Kine u „umjereno staračko društvo" posljedica više faktora, uključujući veličinu generacija rođenih u prošlosti i duži životni vijek. Ta promjena, piše list, može dodatno opteretiti penzijski sistem, zdravstvo i brigu o starijima, ali otvara i prilike u takozvanom „srebrnom gospodarstvu" namijenjenom starijim potrošačima. Jedan istraživač za taj list rekao je da se radi o „historijskom trendu u demografskom razvoju, a ne kratkotrajnoj pojavi".

Za starenje stanovništva zaslužni su, između ostalog, brza urbanizacija i posljedice kontroverzne politike jednog djeteta, koja je na snazi bila od 1980. do kraja 2015. godine. Prema procjeni kineske vlade, ta je mjera spriječila oko 400 miliona rođenja, iako je taj broj osporavan. Sociologinja Sveučilišta u Singapuru Mu Zheng ocijenila je da je politika ključno doprinijela smanjenju stanovništva te da sada ima manje mladih koji mogu izdržavati rastući broj starih rođaka. Kao dodatne faktore navodi promjenu rodnih uloga, rast troškova života i viši stepen obrazovanja, koji pritišću natalitet.

Uprkos ublažavanju ograničenja veličine porodice, Peking se teško izborio da ubijedi parove da imaju više djece, a stope nataliteta dosegle su historijski najniže nivoe.

Posljedice po ekonomiju

Profesor Stuart Gietel-Basten sa Univerziteta za nauku i tehnologiju u Hongkongu opisao je promjenu kao „simboličnu" i naveo da bi javna potrošnja mogla biti preusmjerena iz porodica i škola ka penzijama i zdravstvu. Mu Zheng upozorava da demografski trend može ograničiti ekonomski rast zemlje i potrošačku moć građana, što predstavlja izazov za kineske ambicije.

Peking je ranije ove godine u petogodišnjem ekonomskom planu uvrstio dodatnu podršku starijim osobama. Prema službenim podacima, do kraja 2025. više od 53 miliona starih ljudi primalo je dodatak i subvencije za penzionere. Global Times ističe da generacije rođene pedesetih, šezdesetih i sedamdesetih godina prošlog vijeka, koje sada ulaze u starost, imaju više prihode, jaču kupovnu moć i bolje zdravlje od ranijih generacija.

Omjer zavisnosti naširoko se koristi za mjerenje starenja stanovništva, ali ga neki stručnjaci dovode u pitanje smatrajući da je njegov obuhvat previše ograničen. Gietel-Basten je upozorio da upotreba tih statistika riskira „oduzimanje agentivnosti" starijim ljudima, za koje kaže da su mnogi pogrešno prikazani kao zavisni, te da se pritom ne uzimaju u obzir poboljšanja u zdravstvu.