Prijevoznici sa Zapadnog Balkana najavili blokade granica za 14. septembar, EU ne mijenja pravilo 90/180
Evropska komisija poručila je da je spremna razgovarati o praktičnim rješenjima za profesionalne vozače sa Zapadnog Balkana, ali da ne planira mijenjati postojeća pravila o boravku u šengenskom prostoru. Prijevoznici iz regije najavljuju proteste na graničnim prijelazima ukoliko ne dobiju pozitivan odgovor.
Prijevoznici sa Zapadnog Balkana mogli bi ponovo blokirati granične prijelaze prema zemljama Šengena. Datum koji najavljuju je 14. septembar, a uslov je jasan — ukoliko Evropska unija ne ponudi konkretan odgovor na njihove zahtjeve vezane za ograničenje boravka profesionalnih vozača.
Predstavnici prijevozničkih udruženja iz Srbije, Bosne i Hercegovine, Crne Gore i Sjeverne Makedonije okupili su se u ponedjeljak, 31. augusta, ispred sjedišta delegacija Evropske unije u Beogradu, Podgorici, Skoplju i Sarajevu, tražeći hitno rješavanje problema.
Komisija spremna na razgovor, ali ne i na promjenu pravila
Na konferenciji u Briselu pojašnjeno je da osnovno pravilo ostaje na snazi — boravak u šengenskom prostoru i dalje je ograničen na 90 dana unutar bilo kojeg perioda od 180 dana. Ipak, iz Evropske komisije su poručili da postoji volja za traženjem praktičnih rješenja prilagođenih specifičnostima posla koje obavljaju vozači iz regiona.
Kao primjer navedeno je da za profesije poput sportista ili umjetnika koji duže borave u inostranstvu već postoji mogućnost apliciranja za dugoročne vize ili boravišne dozvole. Također, u određenim slučajevima vozačima može biti priznat status prekograničnih radnika, što bi im olakšalo kretanje.
EES nije donio nova pravila, nego digitalizovao kontrolu
Portparol Komisije Markus Lamert naglasio je da novi Sistem ulaska/izlaska nije uveo dodatna ograničenja. Prema njegovim riječima, radi se o alatu koji postojeća pravila čini vidljivijima, jača sigurnost vanjskih granica EU i uvodi elektronsku evidenciju umjesto dosadašnjeg ručnog pečatiranja putnih isprava.
Lamert je dodao da EU prati situaciju na Zapadnom Balkanu i održava kontakte s poslovnim partnerima. Govoreći o dosadašnjim rezultatima sistema, naveo je da je evidentirano preko 180 miliona graničnih prelazaka na oko 1.500 punktova. Sistem je ujedno zabilježio oko 60.000 odbijenih ulazaka, od čega se više od 1.700 slučajeva odnosilo na osobe za koje je utvrđeno da predstavljaju sigurnosnu prijetnju.
Januarska blokada i zahtjevi prijevoznika
Ovo ne bi bila prva blokada. Prijevoznici iz četiri države regiona — Srbije, BiH, Crne Gore i Sjeverne Makedonije — već su u januaru obustavili teretni saobraćaj na šengenskim granicama zbog nezadovoljstva pravilom 90/180.
Ključni zahtjev ostaje isti: vozačima koji profesionalno prelaze granice trebalo bi omogućiti izuzeće od postojećeg ograničenja, bilo izuzimanjem radnih dana iz obračuna boravka, bilo uvođenjem posebne kategorije viza namijenjenih transportnom sektoru. Udruženje Srbije za međunarodni transport ranije je saopštilo da je samo u jednoj sedmici sa šengenskih granica vraćeno više od 50 srpskih vozača.
