Šef United Airlinesa sumnja da će Boom isporučiti nadzvučni Overture do 2029.

Boom Supersonic, američka kompanija koja razvija nadzvučni putnički avion Overture, u posljednje vrijeme sve više energije ulaže u sasvim drugi biznis – gasne turbine za napajanje podatkovnih centara namijenjenih vještačkoj inteligenciji. U isto vrijeme, jedan od prvih kupaca njenog aviona javno sumnja da će kompanija ispoštovati zvanični rok isporuke.

Izvršni direktor United Airlinesa Scott Kirby u razgovoru s voditeljicom Monicom Langley u podcastu Office Hours: Business Edition, objavljenom 28. oktobra 2026. godine, bio je direktan: „Njihov zvanični rok je 2029. To se neće dogoditi 2029. – trajat će duže.“ Kirby je upozorio da Boom pred sobom ima „mnogo prepreka“ u razvoju Overturea i njegovoj certifikaciji pri američkoj Federalnoj upravi za avijaciju (FAA) te da „nije garantovano da će ih savladati“. Uz to je, ipak, imao riječi hvale za direktora Booma Blakea Scholla i kompaniju u cjelini. Isti menadžer je još u martu šanse da Overture zaista uđe u komercijalni saobraćaj ocijenio kao „50-50“. Portal Ars Technica, koji je o ovome izvještavao, zatražio je komentar od Booma.

Depoziti aviokompanija i prazna fabrika

Boom je u ranijim saopštenjima planirao da do 2029. godine dobije certifikat za avion i preveze prve putnike koji plaćaju karte. S American Airlinesom, Japan Airlinesom i United Airlinesom kompanija ima uslovne sporazume koji uključuju nepovratne depozite nepoznatog iznosa; oni bi aviokompanijama omogućili da Overture u potpunosti kupe kada postane komercijalno dostupan.

Fabrika u kojoj bi se taj avion trebao proizvoditi, smještena na aerodromu Piedmont Triad International u Greensborou u saveznoj državi North Carolina, dovršena je 2024. godine. Od tada, međutim, uglavnom stoji prazna, što je izazvalo pitanja među zvaničnicima te savezne države, koja je za izgradnju pogona izdvojila više od 50 miliona dolara iz džepa poreskih obveznika.

Koncept „krstarenja bez praska“

Boom je na sebe skrenuo pažnju letovima demonstracionog aviona XB-1 tokom 2024. i 2025. godine, kojima je testirao tzv. krstarenje bez praska. Pristup se oslanja na pojavu poznatu kao Mach cutoff: avion leti tek malo iznad brzine zvuka, na većim visinama i u određenim atmosferskim uslovima, zbog čega se udarni talasi lome prema gore, a efekt na tlu svodi se na minimum.

Trumpova administracija podržala je Boomove planove ublažavanjem propisa. Nakon izvršne naredbe predsjednika Donalda Trumpa, FAA je u junu 2026. predložila novo pravilo kojim bi se ukinula dugogodišnja zabrana komercijalnih nadzvučnih letova iznad teritorije Sjedinjenih Država.

Odvojeno od toga, NASA od oktobra 2025. izvodi testne letove eksperimentalnog aviona X-59, čiji dugi, igličasti nos ima zadatak da smanji zvučne udare. To je, međutim, sasvim drugačija filozofija od Boomovog oslanjanja na Mach cutoff letove.

Gasne turbine kao novi izvor prihoda

Dobar dio Boomove pažnje posljednjih mjeseci okrenut je razvoju turbina na prirodni gas za podatkovne centre, kao dodatnom izvoru prihoda. Kompanija je 22. oktobra predstavila novu fabriku u Centennialu u Koloradu, namijenjenu proizvodnji gasne turbine snage 42 megavata nazvane Superpower. Scholl je tom prilikom poručio da je „vrijeme za renesansu u energetici i nadzvučnom ljetu“. Naklonost Washingtona ponovo je bila vidljiva: događaju su prisustvovali američki ministar energetike Chris Wright i guverner Colorada Jared Polis.

Prema opisu kompanije, pogon je i dalje u izgradnji, ali već izrađuje dijelove turbina. Plan je da prve turbine kupcima iz sektora AI podatkovnih centara budu isporučene sredinom 2027. godine, nakon čega bi godišnja proizvodnja porasla na 25 turbina u 2028. i 50 turbina do 2029. godine.

Ovaj zaokret dolazi u trenutku kada se brojne tehnološke kompanije okreću prirodnom gasu kao osnovnom izvoru energije za pokretanje svojih projekata. Platforma za tržišne analize Cleanview navodi da neki graditelji podatkovnih centara koriste čak i mobilne gasne generatore montirane na kamione, kao i aeroderivativne turbine izvorno projektovane za avione i ratne brodove.

Ni novi posao nije prošao bez gubitaka. Scholl je 25. septembra u objavi na društvenoj mreži X saopštio da je otkazan ugovor vrijedan 1,25 milijarde dolara, prema kojem je graditelj podatkovnih centara Crusoe trebao kupiti 29 Boomovih gasnih turbina. Crusoe učestvuje u izgradnji podatkovnih centara u Teksasu za Oracle, Google i Microsoft, koji se napajaju iz različitih izvora, uključujući prirodni gas i obnovljive izvore. Scholl je naveo da će Boom „iduće godine isporučiti oko 250 MW Superpower turbina na druge lokacije“, ali nije precizirao o kojim AI podatkovnim centrima je riječ.

Boom i dalje tvrdi da je razvoj gasne turbine za podatkovne centre u sinergiji s projektovanjem motora Symphony za avion Overture. Na oktobarskom predstavljanju kompanija je saopštila da je dovršila prototip jezgra turbine nazvan Sprint Core, koji bi s vremenom trebao pokretati i turbinu Superpower i motor Symphony. Jezgro će, prema najavama, biti testirano na Colorado Air & Space Portu, a Boom planira prvo paljenje turbine prije Dana zahvalnosti.