Studenti u Floridi pronašli neoštećenu posudu staru oko 400 godina

Glinena posuda stara oko četiri stoljeća, i to bez ijednog oštećenja, izronila je ovog proljeća iz zemlje na sjeverozapadu Gainesvillea u američkoj saveznoj državi Floridi. Izradio ju je, kako procjenjuju arheolozi, pripadnik autohtone zajednice Potano.

Riječ je o predmetu u obliku zdjele, glatke sive površine i jednostavnog oboda koji se blago širi prema van. Uprkos pritisku tla i pomjeranju sedimenta kroz stoljeća, posuda je iz zemlje izvađena neoštećena. Gifford Waters, menadžer zbirki historijske arheologije u Floridskom muzeju prirodne historije, u saopštenju o nalazu ocijenio ga je izuzetno neobičnim i objasnio da se u ovakvim iskopavanjima obično pronalaze polomljeni i odbačeni predmeti.

Nalaz na terenskoj nastavi

Posudu su iskopali studenti Univerziteta u Floridi koji su pohađali terenski kurs arheologije. Kurs vode Waters i Charles Cobb, kustos historijske arheologije u istom muzeju, koji se nalazi u sklopu univerzitetskog kampusa u Gainesvilleu. Studenti su tokom proljeća više puta dolazili na historijski lokalitet kako bi u praksi provjerili ono što su naučili o iskopavanjima.

Selo, misija i „kraljevski put“

Na tom mjestu je od 1585. godine postojalo veliko selo naroda Potano, podgrupe šire kulture Timucua, koju su španski doseljenici protjerali s njenih matičnih područja. Španska vlast je 1606. godine u selu osnovala katoličku misiju i tamo poslala jednog jedinog fratra da živi među stanovnicima. Tako je nastala misija San Francisco de Potano.

Lokalitet je imao status doktrine — tako su nazivane veće misije u kojima je fratar stalno boravio. Manje misije, u koje su fratri samo povremeno dolazili iz obližnjih doktrina, zvale su se visitas. Prema arheolozima, Španci su doktrine po pravilu podizali u velikim domorodačkim selima, a potom pokušavali preobratiti poglavicu zajednice. Historičar Michael Gannon, koji je radio na ranijim iskopavanjima na ovom lokalitetu, za lokalni list Gainesville Sun je 2006. godine kazao da je život fratra u takvoj zajednici bio vrlo težak.

San Francisco de Potano bila je samo jedna od brojnih španskih misija duž takozvanog el camino reala, odnosno „kraljevskog puta“, rute u smjeru istok–zapad koja se koristila u 16. i 17. stoljeću. Kako navodi Floridski odjel za historijske resurse, taj put je u La Floridi služio za prevoz ljudi i zaliha između prijestolnice u St. Augustineu i više od stotinu misija zapadno od nje, među domorodačkim stanovništvom na granici.

Pobuna, napad i zaborav

Misija je nakratko napuštena 1656. godine, nakon što je narod Timucua podigao ustanak protiv španske kolonijalne vlasti. Kada su Španci ugušili pobunu, misija je nekoliko godina kasnije obnovljena. Konačno je napuštena 1706. godine, kada su je uništili engleski pljačkaši.

Stoljećima nakon toga misija San Francisco de Potano bila je uglavnom izgubljena iz historijskih zapisa. To se promijenilo tek pedesetih godina prošlog stoljeća, kada su počeli izranjati prvi artefakti, a savremena iskopavanja traju od 2006. godine. Otad je prikupljeno više od 7.000 predmeta i taj broj i dalje raste.

Najveći dio nalaza čini domorodačka keramika, ali su pronađena i zvona, vjerski privjesci, staklene perle, kameno oruđe, ekseri te kosti kornjača, slatkovodnih riba, ćurki i drugih životinja. Veliki broj kostiju potiče iz istog dijela lokaliteta, za koji istraživači pretpostavljaju da je nekada služio za pripremu hrane i odlaganje otpada.

Iste 2006. godine arheolozi su otkrili i ostatke velikih drvenih stubova španske izrade, kao i tragove glinenih temelja koji su ih možda učvršćivali. Pretpostavlja se da su ti stubovi bili dio crkve ili škole misije, odnosno fratrove kuće. Waters je tada za Gainesville Sun kazao da je riječ o jednom od rijetkih lokaliteta na kojima je radio, a na kojima nema nikakvih modernih oštećenja i da na tom prostoru, koliko se može utvrditi, nije bilo ničega.

Španija je prvo stalno evropsko naselje na području današnjih Sjedinjenih Američkih Država osnovala 1565. godine u St. Augustineu na Floridi, dakle prije engleskih naselja Jamestown i Plymouth.