Studija NASA: Sezona topljenja arktičkog leda prestala je da se produžuje

Sezona topljenja morskog leda na Arktiku danas je oko 40 dana duža nego 1979. godine, kada je počelo satelitsko praćenje. Međutim, nova studija predvođena istraživačima NASA-e otkrila je da se taj trend, koji je decenijama trajao, neočekivano stabilizovao otprilike oko 2010. godine, piše NASA Earth Observatory.

Istraživači su analizirali satelitska posmatranja od 1979. do 2023. godine kako bi pratili kada led svako proljeće počinje da se topi, a kada u jesen ponovo smrzava. Ustanovili su da je produžavanje sezone uglavnom posljedica kasnijeg smrzavanja leda u godini, a ne ranijeg topljenja u proljeće. Najveći dio povećanja dogodio se prije 2010. godine, posebno tokom 2000-ih, kada je sezona u nekim područjima rasla i do pet dana godišnje. Od tada prosječna dužina sezone ostaje relativno nepromijenjena, usprkos velikim kolebanjima iz godine u godinu.

Tanji i mlađi led

Linette Boisvert, koautoricom studije i naučnica koja proučava led u NASA-inom Goddard Space Flight Centeru, objasnila je da nekadašnji višegodišnji led nije nestajao svakog ljeta, dok je današnji led tanji i manje ga ima, pa je promjena mnogo veća. Pad debljine i prostora ledenog pokrivača koji se dogodio tokom 2000-ih, po njenim riječima, trenutno je stao.

Tim je pokušao objasniti zašto proučavanjem energetskog bilansa Arktika — razlike između topline koja dolazi sa Sunca, iz atmosfere i okeana, i infracrvenog zračenja koje se vraća u svemir. Tokom perioda brzog gubitka leda u 2000-ima, manje ledene površine otkrile su tamniji okean koji je upijao više sunčeve svjetlosti, što je odgađalo smrzavanje i produžavalo sezonu topljenja.

Od 2010. promijenjeni obrazaci naoblake smanjili su količinu sunčeve svjetlosti koja dospijeva do dijelova Arktičkog okeana. Većina današnjeg arktičkog leda mlađa je i tanja od nekada raširenog višegodišnjeg leda, pa je osjetljivija na varijacije u naoblaci, oluje i vjetrove.

Stabilizacija može biti privremena

Nalazi ne znače da se klimatske promjene prestale odražavati na Arktik. Regija se i dalje zagrijava gotovo četiri puta brže od globalnog prosjeka, a preostali led je znatno tanji nego prije nekoliko decenija. Studija, objavljena na osnovu podataka istraživačkog tima Linette Boisvert i saradnika, sugeriše da je Arktik možda ušao u novu fazu u koju godišnji vremenski obrasci jače utiču na sezonu topljenja nego ranije.

„Dužina sezone topljenja mnogo više zavisi od atmosferskih uticaja“, rekla je Boisvert. „Oni igraju veću ulogu jer je led generalno tanji i ranjiviji već na početku.“

Istraživači upozoravaju da stabilizacija može biti privremena. Debeo led koji postoji tijekom cijele godine sjeverno od Grenlanda i u kanadskom arktičkom arhipelagu i dalje se prorjeđuje, što bi moglo pokrenuti novi period brzog gubitka leda i dodatno produžiti sezonu topljenja. Da li je nedavna stabilizacija trajna promjena ili samo pauza prije novog ubrzanja, ostaje otvoreno pitanje, zbog čega je nastavak satelitskog posmatranja arktičkog leda od ključne važnosti.