Agencija Associated Press opširno o Mladiću: General čije su snage izvršile najgori masakr u Evropi od 1945. godine

Američka novinska agencija Associated Press opširno je izvijestila o smrti Ratka Mladića, koji je pravosnažno osuđen na doživotni zatvor zbog genocida u Srebrenici i niza drugih ratnih zločina počinjenih tokom rata u Bosni i Hercegovini od 1992. do 1995. godine. Agencija ga opisuje kao jednog od najozloglašenijih vojnih komandanata tog sukoba.

AP Mladića karakteriše kao nemilosrdnog, plavookog bivšeg komunističkog oficira koji se transformisao u nacionalističkog ratnog komandanta i postao jedna od najzloglasnijih ličnosti konflikta u kojem je poginulo više od 100.000 ljudi, dok je preko milion osoba ostalo bez svojih domova. Agencija podsjeća da su snage pod njegovom komandom tokom višegodišnje opsade Sarajeva granatirale grad i snajperima gađale civile. Posebno se ističe jedna od njegovih naredbi podređenima da granatiraju dijelove bosanskohercegovačke prijestonice kako bi stanovnicima, kako je rekao, "razvukli pamet".

U tekstu Associated Pressa navode se i izjave koje svjedoče o Mladićevoj uvjerenosti u vlastitu moć i neupitni autoritet. "Kada vam dajem garancije, to je kao da su od Boga", govorio je svojim vojnicima, dok je u jednoj komunikaciji s kontrolom leta izjavio: "Govori vam Ratko Mladić – srpski Bog." Agencija navodi da su snage pod njegovom komandom učestvovale u opsadi Sarajeva i drugih mjesta, uspostavljanju logora za nesrpske civile i ratne zarobljenike, te ubistvima zarobljenika.

Genocid u Srebrenici

Posebno mjesto u izvještaju zauzima genocid u Srebrenici iz jula 1995. godine, kada su snage Vojske Republike Srpske ubile više od 8.000 bošnjačkih muškaraca i dječaka. Međunarodni sudovi pravosnažno su utvrdili da je u Srebrenici počinjen genocid. AP opisuje jednu od najupečatljivijih i najtežih scena iz tog perioda – Mladića kako pred televizijskim kamerama dijeli slatkiše bošnjačkoj djeci i uvjerava ih da će sve biti u redu. U isto vrijeme, njegove snage razdvajale su muškarce i dječake od žena i djece, nakon čega su hiljade zarobljenih Bošnjaka sistematski ubijene na više lokacija.

Agencija ističe da je Mladić bio duboko opsjednut historijskim narativima i da je rat u Bosni i Hercegovini posmatrao kroz prizmu osvete za osmansku vlast. Bošnjake je redovno nazivao "Turcima", a nakon ulaska njegovih snaga u Srebrenicu izjavio je da je "došlo vrijeme za osvetu Turcima".

Reakcije na vijest o smrti

Associated Press prenosi reakciju Munire Subašić iz udruženja Majke Srebrenice, koja je nakon vijesti o Mladićevoj smrti kazala da joj je žao što "nije patio još malo". S druge strane, agencija navodi da su pojedini stanovnici Pala oplakivali Mladića. AP podsjeća da se Mladić nikada nije pokajao zbog zločina za koje je osuđen, dok ga je dio Srba nastavio smatrati ratnim herojem i patriotom.

Od JNA oficira do haškog osuđenika

Agencija piše da je Mladić, nekadašnji oficir Jugoslavenske narodne armije, tokom raspada Jugoslavije prihvatio srpski nacionalizam i najprije učestvovao u ratu u Hrvatskoj, a potom postao komandant Vojske Republike Srpske. Ta vojska imala je snažnu podršku Srbije i režima Slobodana Miloševića, koji je 2006. godine umro u pritvoru Haškog tribunala prije završetka suđenja.

Nakon što ga je Međunarodni krivični tribunal za bivšu Jugoslaviju optužio za genocid i druge zločine, Mladić je godinama izbjegavao hapšenje. AP navodi da je tokom dijela tog perioda boravio u vojnom kompleksu kod Han-Pijeska, izgrađenom još u vrijeme Josipa Broza Tita. Prema pisanju agencije, neko vrijeme je tamo živio sa suprugom Bosom, brinući se o pčelama i kozama. Kasnije se preselio u Srbiju, gdje je, dok je još uživao zaštitu, viđan na fudbalskim utakmicama, u restoranima i kafićima, prije nego što se potpuno povukao iz javnosti.

Mladić je prvostepeno 2017. godine osuđen na doživotni zatvor, a pravosnažna presuda potvrđena je 2021. godine. Proglašen je krivim za genocid u Srebrenici, progon, istrebljenje, ubistva, deportacije, prisilno premještanje stanovništva, terorisanje stanovništva Sarajeva, protivpravne napade na civile i uzimanje pripadnika Ujedinjenih nacija za taoce.