Fizičar koji lovi "čestice duhove": Halzen nagrađen Nobelom za otkriće svemirskih neutrina

Fransis Halzen (Francis Halzen), belgijsko-američki fizičar, dobio je Nobelovu nagradu za fiziku za doprinos opservatoriju IceCube i otkriće visokoenergetskih neutrina astrofizičkog porijekla. Kraljevska švedska akademija nauka saopćila je odluku 6. oktobra u Štokholmu.

Halzen je jedini laureat u oblasti fizike ove godine. Nagrada iznosi 12 miliona švedskih kruna, odnosno oko 1,2 miliona dolara. Svečana dodjela održat će se 10. decembra.

Traganje za neutrinom na Južnom polu

Pod Halzenovim vođstvom izgrađen je IceCube, ogroman detektor ukopan u led na Južnom polu. Njegova istraživanja hvatanja neutrina na Južnom polu počela su još 1980. godine.

Predsjednik Nobelovog komiteta za fiziku Mark Pirs (Mark Pearce) rekao je da je Halzen predvodio međunarodni tim istraživača i inženjera koji su nam dali fantastičan instrument te da su njegova upornost i naučna vizija otvorili put novoj vrsti astronomije.

Neutrini se često nazivaju „česticama-duhovima“ jer gotovo bez smetnji prolaze kroz materiju. Upravo im ta osobina omogućava da donesu informacije iz najekstremnijih kutaka svemira.

Od Levena do vrha svjetske fizike

Doktorat je Halzen stekao na Katoličkom univerzitetu u Levenu, a karijeru je izgradio u Sjedinjenim Američkim Državama. Poznat je i kao koautor udžbenika „Quarks and Leptons“, koji je dugo bio standardna literatura za studente fizike čestica.

Iako se dugo predviđalo da bi mogao dobiti ovo priznanje, 82-godišnji naučnik izjavio je da mu je nagrada ipak bila „čudna“.