Istraga nije našla dokaze da je pobjedničku priču Caine Prizea napisala vještačka inteligencija

Istraga: nema dokaza da je pobjednička priča nastala uz pomoć vještačke inteligencije

Simbarashe Kundizeza, pisac iz Zimbabvea, zvanično ostaje dobitnik ovogodišnje nagrade Caine Prize za afričko pisanje, koja iznosi 10.000 funti (oko 13.000 dolara). Nakon optužbi da je pobjedničku priču „The Blue Fighter" napisala generativna vještačka inteligencija, organizacija nagrade sprovela je unutrašnju istragu i nije pronašla nikakve dokaze koji bi potkrijepili te tvrdnje.

Sumnje je izazvao tekst novinarke Vauhini Vara u američkom magazinu The Atlantic, pod naslovom „Yet Another Literary Prizewinner Seems to Be AI", objavljen prošlog mjeseca. Prema tom članku, softver za otkrivanje AI-ja Pangram pokazao je da je priča o dječaku čija porodica zapada u teškoće u potpunosti generisana računarom. Kundizeza je optužbe odbacio, a afera je na društvenim mrežama izazvala burne reakcije.

Predsjednica upravnog odbora nagrade Ellah Wakatama objavila je u videu na mreži X da su Varine navode razmotrale „pažljivo i fer". Istraga je, kako je istakla, bila orijentisana na čovjeka i obuhvatila je razgovore s autorom, žirijem za 2026. godinu te s časopisom Shallow Tales Review, u kojem je priča prvi put objavljena. Dodala je da je sprovedena i nezavisna analiza metapodataka nacrta priče, koju je obavio istražitelj specijaliziran za sajber bezbjednost i digitalnu forenziku.

„Iz naše detaljne istrage smatramo da su dokazi jasni: 'The Blue Fighter' je napisao čovjek", rekla je Wakatama.

Vara je, nakon objave članka, ranije saopštila da su sve prethodne pobjedničke priče Caine Prize koje je provjerila kroz Pangram „izašle kao 100 posto ljudske". Rasprava o upotrebi vještačke inteligencije u književnosti ove je godine već zahvatila i druge nagrade — Trinidadac Jamir Nazir dobio je Commonwealth Short Story Prize uprkos optužbama da je koristio AI, a kanadsko-haićanski autor Thélyson Orélijen povukao se iz utrke za francusku nagradu Goncourt zbog navoda da je prvi roman napisao uz pomoć vještačke inteligencije, što on negira. Dio afričkih pisaca na društvenim mrežama zamjerio je da se takve optužbe prvenstveno upućuju piscima koji nisu bijelci.

Kundizeza, koji živi u Harareu, dan nakon proglašenja pobjednikom početkom oktobra rekao je za BBC da je inspiraciju pronašao u pjesmi južnoafričke spisateljice Vangile Gantsho o njenom ocu opsjednutom izradom akvarijuma, koju je čuo na događaju u Gani prošle godine. Taj motiv je, objasnio je, isprepleo s fiktivnim detaljima iz vlastitog života iz vremena oko 2002. godine, kada su u Zimbabveu počeli ekonomski problemi.