U moru kod Mljeta pronađen najveći zlatni tovar ikada izvađen iz brodoloma u Mediteranu

Istraživači su sa dna Jadranskog mora kod ostrva Mljet izvadili kolekciju zlatnih predmeta koja po ukupnoj težini nadmašuje sve dosad pronađene zlatne tovare iz brodoloma u cijelom Mediteranu. Zlato, teško više od 21 unce, potječe s broda koji je potonuo u sedmom ili osmom vijeku nove ere.

Među najznačajnijim nalazima su zlatni pojasni setovi ukrašeni dragim kamenjem, kovanice iskovane u vrijeme četiri cara heraklijske dinastije, te zlatni pečatni prsten za koji se smatra da nosi lik osnivača te dinastije, cara Heraklija, koji je vladao Bizantskim carstvom između 610. i 641. godine. Prema saopštenju Hrvatskog restauratorskog zavoda, koji je počeo istraživati ovaj brodolom 2015. godine, takav prsten mogao je nositi samo visoki zvaničnik ovlašten da u carevo ime pečati dokumente.

Brodolom koji mijenja sliku o „mračnom dobu"

Brod je potonuo u periodu koji se nekada nazivao mračnim dobom, između otprilike 500. i 1000. godine. Novija istraživanja opovrgnula su tezu o potpunoj kulturnoj stagnaciji u tom razdoblju, ali pisanih izvora iz tog vremena ima malo, pa mnogi aspekti ranog srednjeg vijeka ostaju nedovoljno poznati.

Justin Leidwanger, arheolog sa Univerziteta Stanford, opisao je ovaj nalaz za Reuters kao „najvažniji brodolom svog perioda". Francesco Borri, medievist sa venecijanskog univerziteta Ca' Foscari, koji nije učestvovao u istraživanju, izjavio je za National Geographic da je upravo to razlog što je otkriće ovog broda toliko značajno, jer se radi o periodu koji je u istorijskim izvorima gotovo prazan.

Kako navodi National Geographic, brod je potonuo u vrijeme kada su prilike u Bizantskom carstvu bile loše, a neki istoričari smatraju da je Jadran tada bio osiromašeno područje gotovo bez pomorskog saobraćaja. Tovar ovog broda, međutim, svjedoči o suprotnom — o nastavljenoj pomorskoj aktivnosti u regiji.

Neobičan tovar koji otvara više pitanja nego odgovora

Naučnici ističu da neobičan spoj predmeta pronađenih na brodu postavlja niz neodgovorenih pitanja. Brod je, naime, pored zlata nosio i opremu za izradu zlatarskih predmeta, amfore, keramičko posuđe i figure za društvene igre. Ostaje nejasno zašto je brod prevozio toliku količinu zlatarskog alata — moguće je da su pojasni setovi, od kojih su neki bili stari već decenijama kad je brod isplovio, bili namijenjeni pretapanju i preradi u noviji stil. Druga mogućnost je da su luksuzni predmeti bili darovi za stranu silu.

Igor Miholjek, voditelj istraživanja u Hrvatskom restauratorskom zavodu, izjavio je za National Geographic da „šta god da se ovdje dešavalo, ovo nije bio običan trgovački poduhvat". Prisustvo zlatnih predmeta direktno povezanih s bizantskim carem sugeriše da je na brodu putovao visoki zvaničnik, možda na čelu diplomatske misije koja je nosila darove udaljenom savezniku. Moguće je i da se radilo o bogatom pojedincu koji je rezervisao mjesto na inače običnom teretnom brodu.

Istraživači planiraju nastaviti analizu pronađenih artefakata i ponovo posjetiti lokaciju u potrazi za novim dokazima. Tačna priroda ovog nesretnog putovanja za sada ostaje nerazjašnjena.