Upaljen crveni alarm zbog ekstremnih vrućina: Pravilo od 20 minuta može spasiti život

Institut za javno zdravlje Srbije "Dr Milan Jovanović Batut" izdao je najviši, crveni nivo upozorenja za zdravlje građana usljed novog toplotnog talasa koji je zahvatio veći dio Srbije. Prema najnovijim prognozama, zvanične temperature dostizaće i do 39 stepeni, a vremenski uslovi značajno povećavaju rizik od toplotnog udara i drugih manifestacija toplotnog stresa. Iz ove zdravstvene ustanove posebno naglašavaju jedno jednostavno pravilo koje može spasiti živote — piti čašu vode svakih 20 minuta, bez obzira na to da li osoba osjeća žeđ ili ne.

Prema preporukama Svjetske zdravstvene organizacije (SZO), toplotni talas definiše se kao pojava od najmanje tri uzastopna dana u kojima maksimalna dnevna temperatura prelazi kritične vrijednosti. Na osnovu najnovijeg prognostičkog materijala, iz "Batuta" navode da su uslovi za pojavu toplotnog talasa ispunjeni u dva perioda: od 20. do 25. avgusta na teritoriji grada Beograda te južnobačkog, severnobanatskog, srednjebanatskog, braničevskog, južnobanatskog, podunavskog, pomoravskog, rasinskog, zaječarskog, nišavskog i jablaničkog okruga, dok se od 23. do 25. avgusta toplotni talas očekuje i na području severnobačkog, zapadnobačkog, južnobačkog, sremskog, mačvanskog, kolubarskog i prizrenskog okruga.

Veoma opasne temperature u pojedinim okruzima

Prognozirane vrijednosti maksimalne dnevne temperature vazduha biće u kategoriji veoma opasne pojave 21. avgusta na području mačvanskog, južnobanatskog, podunavskog, pomoravskog i rasinskog okruga, te 25. avgusta na teritoriji grada Beograda, srednjebanatskog, mačvanskog, braničevskog, južnobanatskog, podunavskog, rasinskog, borskog, zaječarskog, nišavskog, jablaničkog i prizrenskog okruga. Maksimalne dnevne temperature od 20. do 25. avgusta spadaće u kategoriju opasne pojave na teritoriji grada Beograda i većini teritorije Srbije, izuzev brdsko-planinskih predjela gdje će one biti u domenu potencijalno opasne pojave. Prema tabeli nivoa upozorenja koju je objavio "Batut", sutra i prekosutra vrijeme neće biti opasno jedino u Peći, Dimitrovgradu i Vranju, dok će u petak, 21. avgusta, samo Peć i Dimitrovgrad biti izvan zone opasnosti.

Šta znači crveni nivo upozorenja

"Batut" koristi četiri nivoa upozorenja — zeleni, žuti, narandžasti i najviši crveni. Crveni nivo upozorenja predstavlja ozbiljno odstupanje mikroklimatskih i ambijentalnih uslova od zone termalnog komfora, što značajno povećava vjerovatnoću za nastupanje težih manifestacija toplotnog stresa. Među ključnim mjerama zaštite u ovom režimu navode se: često mijenjanje čiste i suhe odjeće kao preventivna mjera, ali i u slučaju već dijagnostikovanog toplotnog osipa; smanjenje intenziteta fizičke aktivnosti ili skraćenje vremena izloženosti povišenoj ambijentalnoj temperaturi; te redovan unos tečnosti — jedna čaša vode svakih 20 minuta u ustaljenom ritmu, bez obzira na eventualno odsustvo osjećaja žeđi.

Iz "Batuta" takođe pojašnjavaju da se pojava toplotnih edema gornjih i donjih ekstremiteta može prevenirati regularno obavljenom aklimatizacijom na uslove povišene spoljne temperature vazduha, odnosno prilagođavanjem prilikom promjene klimatskih zona. Do oporavka od edema dolazi nakon boravka u hladnijem okruženju u trajanju od jednog do dva dana. Posebno upozoravaju da se na svaku pojavu konfuznosti, nesvestice, izrazito tople i suhe kože mora hitno potražiti ljekarska pomoć.

Narandžasti nivo u većini gradova

Istovremeno, u većini mjesta u Srbiji na snazi je treći, narandžasti nivo upozorenja na opasne vremenske uslove. Ovo upozorenje označava da je vrijeme opasno i da može predstavljati rizik po zdravlje, uz povećanu vjerovatnoću za nastupanje raznih manifestacija toplotnog stresa. Posebno su ugrožene osjetljive populacione grupe — mala djeca, trudnice, starije osobe i hronično oboljeli pacijenti. Svako bi trebao sprovoditi mjere lične zaštite radi održavanja fizioloških mehanizama termoregulacije: nositi odjeću od laganih ljetnih materijala svijetle boje čija struktura dopušta propustljivost vazduha, redovno se rehidrirati tokom cijelog dana nezavisno od stepena fizičke aktivnosti ili osjećaja žeđi, a teže kućne poslove poput pranja rublja, tepiha ili zavjesa obavljati u hladnijem dijelu dana — ujutro ili uveče.

Iz "Batuta" naglašavaju da bez prijeke potrebe ne bi trebalo napuštati dobro klimatizovan zatvoreni prostor za sve vrijeme trajanja povišenih temperatura, a ukoliko je to neizbježno, potrebno je obezbijediti redovnu rehidraciju tokom boravka na toplom. Toplotni udar je stanje opasno po život u kojem toplota nadmašuje sposobnost tijela da upravlja sopstvenom temperaturom, a među simptomima se, pored vrtoglavice, nesvestice i zamagljenog vida, navodi i promjena stanja svijesti, zbog čega je neophodno hitno reagovati i zatražiti ljekarsku pomoć.