Ispod površine Marsa krije se neočekivana razlika: južna polulopta znatno toplija od sjeverne

Mars odavno zbunjuje naučnike izgledom svojih dviju polovina — sjever je ravan i nizak, dok jug obiluje planinama i kraterima. Sada je međunarodni tim istraživača otkrio da ta razlika seže duboko ispod površine: unutrašnjost južne polulopte znatno je toplija od sjeverne, prema studiji objavljenoj 26. avgusta u časopisu Nature.

Umjesto korištenja seizmičkih podataka, koji su uglavnom dolazili s jedne jedine stanice — NASA-inog InSight Landera postavljenog blizu ekvatora — istraživači su pristupili problemu na drugačiji način. Proučavali su promjene u gravitacionom polju Marsa, koje nastaju sezonski zbog eliptične orbite planete i nagiba njene ose rotacije. Kako objašnjava koautor studije Alexander Berne, planetarni naučnik s Univerziteta Arizona, to stvara plimnu silu koja mijenja oblik Marsa tokom godine.

16 godina podataka s tri svemirske letjelice

Tim je analizirao podatke prikupljene tokom 16 godina s tri NASA-ine letjelice koje su kružile oko Marsa: Mars Global Surveyor, Mars Odyssey i Mars Reconnaissance Orbiter. Sitne promjene u brzinama letjelica ukazivale su na promjene u gravitacionom polju, što je istraživačima pomoglo da naprave model unutrašnjosti planete.

Rezultati su pokazali da je južna polulopta otprilike 400 do 750 stepeni Farenhajta toplija od sjeverne i da je djelimično rastopljena. Koautor studije Nick Wagner, geonaučnik s Univerziteta Brown, rekao je za 404 Media da ga je iznenadilo koliko je rezultat bio jasan i pouzdan, ali da to možda i ne bi trebalo čuditi jer Mars očito karakterišu upravo te velike razlike između sjevera i juga, pa ima smisla da se protežu i u plašt ispod kore.

Granica prati površinsku geografiju

Modeliranje tima ukazuje na to da temperaturna asimetrija ispod površine usko prati geografsku granicu između sjevera i juga na samoj površini. Ovo otkriće moglo bi objasniti i druge neobične karakteristike Marsa. Naučnici su, na primjer, detektovali magnetne anomalije u mineralima željeza u južnoj polulopti. Unutrašnja temperaturna razlika mogla bi ukazivati na nekadašnje magnetno polje dovoljno snažno da izazove magnetne razlike između hemisfera. Takođe, podaci s InSighta pokazali su da se seizmički talasi brže rasprostiru na jugu, što bi moglo biti posljedica viših temperatura.

Prošle godine dva tima istraživača iznijela su zanimljiva otkrića koristeći podatke s InSighta: jedno istraživanje sugerira da plašt Marsa čuva ostatke manjih planetarnih tijela koja su se nekad sudarila i formirala planetu, a drugo je ukazalo na to da Mars ima čvrsto unutrašnje jezgro.

Mogući značaj za pitanje života na Marsu

Koautor studije Amirhossein Bagheri, planetarni naučnik na Caltechu, naveo je u saopštenju da je razumijevanje razlike između sjevera i juga važno jer pruža informacije o procesima koji su mogli uticati na hidrologiju Marsa, uključujući formiranje bazena koji su možda sadržavali vodu. Sve veći broj istraživanja ukazuje na to da je Mars nekada bio planet s vodom, a ta nekadašnja hidrologija posebno zanima naučnike koji tragaju za znakovima prošlog života na Marsu.