Naučnici otkrili jedinstveni mikroskopski svijet unutar polimetalnih nodula na dnu okeana

Polimetalne nodule, kvrgaste izrasline nalik na metalni krompir kojima je posuto dno zone Clarion-Clipperton, bogate su niklom, kobaltom, bakrom, željezom i manganom. Novo istraživanje pokazalo je da svaka od njih u sebi nosi cijelu zajednicu mikroskopskog života jedinstvenu za ovo stanište, kakva ne postoji nigdje drugdje na morskom dnu.

Naučnici su nodule prikupili 2019. godine tokom ekspedicije njemačkim istraživačkim brodom RV Sonne, u okviru projekta JPI Oceans Mining Impact II. Uređajem za uzimanje uzoraka spuštenim na dubinu od oko 4 do 6 kilometara izvučeno je 244 nodule. Ukupno 153 nodule potječe iz oblasti u kojoj njemački Savezni institut za geonauke i prirodne resurse (BGR) drži ugovor o istraživanju od Međunarodne uprave za morsko dno, a preostalih 91 iz oblasti belgijske kompanije Global Sea Mineral Resources, podružnice DEME. Nodule su, zajedno sa svojim stanovnicima, smrznute i odnesene u laboratoriju.

Život u pukotinama

Dosadašnja proučavanja bioraznolikosti ove zone uglavnom su se bavila organizmima u sedimentu ili onima pričvršćenim na površinu nodula. Kada su naučnici nodule otvorili, u pukotinama i porama pronašli su raznolike ekosisteme u minijaturi. Najčešći stanovnici bili su obli crvi i rakovi, a vrsta „oklopljene amebe“ Thurammina dominirala je među svojima. U samo nekoliko nodula zabilježeni su i četinjaši, „blatni zmajevi“, tardigradi i druge rjeđe životinjice.

„Najviše nas je iznenadilo koliko se zajednice unutar nodula razlikuju od onih u obližnjem sedimentu“, rekla je morska genomicarka Coral Diaz-Recio Lorenzo za ScienceAlert. Prema njenim riječima, zajednice iz oblasti udaljenih oko 1.000 kilometara međusobno su sličnije nego zajednicama u sedimentu koji ih okružuje.

Pod mikroskopom su istraživači u drevnim slojevima nodula pronašli i fosile dijatomeja, radiolarija i morskih spužvi. Kako navode, prisustvo biogenih čestica u pukotinama ukazuje da su neke šupljine nastanjivali drevni organizmi, a prisustvo vrste krednjaka Saccorhiza sp. upućuje na to da su nodule morskom dnu mogle služiti kao stanište milionima godina.

Upozorenje zbog rudarenja

Nodulama je potrebno milionima godina da se formiraju, iako se s morskog dna mogu pokupiti za nekoliko minuta — zbog čega se ne radi o obnovljivom resursu. „Naši nalazi pokazuju da komercijalno rudarenje može dovesti do nepovratnog gubitka neopisane i jedinstvene bioraznolikosti povezane s nodulama“, izjavila je biologinja dubokog mora Sabine Gollner s Kraljevskog holandskog instituta za istraživanje mora. To, kako je dodala, treba uzeti u obzir pri upravljanju okolišem u rudarenju dubokog mora.

Diaz-Recio Lorenzo naglašava da zaštita samo sedimentnih staništa ne bi sačuvala ovu bioraznolikost, jer su zajednice unutar nodula drugačije. Masovno vađenje nodula, upozorava, moglo bi dovesti do nepovratnog gubitka jedinstvenih vrsta i ekoloških zajednica koje tek počinjemo razumijevati.

Ovi udaljeni i mikroskopski svjetovi mogu djelovati posve izolovani od našeg, ali naučnici napominju da još nije poznato kakvu ulogu igraju u globalnim ciklusima nutrijenata, ugljika i ekologije.