Zašto se ljudi vijekovima boje broja 666: Priča počinje jednim stihom iz Knjige Otkrivenja

Trostruka šestica danas djeluje kao univerzalni znak zla, ali iza ovog broja stoji priča puno složenija od urbanih legendi. Njegov izvor je jedan stih u posljednjoj knjizi Novog zavjeta — Otkrivenju Jovanovom — koji je već gotovo dvije hiljade godina predmet rasprava, tumačenja i strahova.

Stih glasi: „Ovdje treba mudrosti! Ko ima razum, neka odgonetne broj Zvijeri, jer je to broj čovjeka. Njegov je broj šest stotina šezdeset i šest." Riječ je o Otkrivenju 13,18. Važan je, međutim, kontekst: u tekstu se opisuju dvije zvijeri koje progone one koji odbijaju da se poklone carskoj vlasti kao božanstvu. Knjiga je nastala krajem prvog vijeka, kada su kršćani u Maloj Aziji bili pod pritiskom rimskog sistema i kulta cara.

Šifra za Nerona?

Jedno od najpoznatijih i historijski najutemeljenijih tumačenja zasniva se na gematriji, drevnom načinu računanja u kojem svakom slovu odgovara brojna vrijednost. Ako se ime „Neron Cezar" napiše hebrejskim slovima i saberu vrijednosti, dobija se upravo 666. Neron je vladao od 54. do 68. godine, a u kršćanskoj tradiciji ostao je upamćen kao jedan od najokrutnijih progonitelja ranih kršćana.

Postoji i mnogo manje poznata varijanta broja — 616. Najstariji sačuvani odlomak 13. poglavlja Otkrivenja, poznat kao papirus P115, donosi upravo taj broj. Stručnjaci razliku povezuju s različitim načinima pisanja Neronovog imena na grčkom, latinskom i hebrejskom. Postojanje dvije varijante ukazuje da broj prvobitno nije bio zamišljen kao univerzalni magični znak zla, nego kao kodirana poruka razumljiva ljudima iz vremena nastanka teksta.

Žig nije isto što i broj

Česta zabluda je i poistovjećivanje broja 666 s takozvanim žigom Zvijeri. Žig se opisuje kao znak pripadnosti sistemu koji se protivi Bogu, dok broj služi kao šifra pomoću koje se ta sila prepoznaje. Otkrivenje čak poziva čitaoca na „mudrost" i „razum" pri tumačenju, što je daleko od toga da svaku pojavu znamenki 666 u svakodnevnom životu treba shvatiti kao zlokobni znak.

U kršćanskoj simbolici brojeva sedam označava punoću i savršenstvo, a šestica ono što toj punini nedostaje. Katolički teolog Skot Han tumačio je trostruku šesticu kao simbol čovjeka zatvorenog u sopstvenu moć, bez Boga — nečega što pokušava dostići savršenstvo, ali mu to nikad ne polazi za rukom. Katoličko učenje stoga u broju 666 ne vidi poziv da se panično traži Antihrist u brojevima, tehnologiji ili predmetima, nego upozorenje na duhovnu obmanu i napuštanje vjere.

Svaka epoha svoj „Antihrist"

Vijekovima su ljudi broj 666 povezivali s ličnostima svog vremena: nalazili su ga u imenima papa, u Martinu Lutheru, a u 20. vijeku slične teorije pratile su i Sadama Huseina te Mihaila Gorbačova. Problem je što se, promjenom jezika, pravopisa ili načina sabiranja slova, gotovo svako ime može prilagoditi željenom broju. Takva tumačenja danas se uglavnom smatraju numerološkim konstrukcijama, a ne dokazom da je neka osoba „Zvijer".

Strah od tri šestice odavno je izašao iz religijskih okvira i ušao u popularnu kulturu. Nakon odlaska iz Bele kuće, bivši predsjednik SAD Ronald Regan i njegova supruga Nensi promijenili su kućni broj svoje rezidencije u Bel Eru u Los Angelesu s 666 na 668 St. Cloud Road, što su mediji i javnost dugo tumačili kao ustupak sujeverju.

Britanska grupa Iron Maiden objavila je 1982. album „The Number of the Beast", što je u jeku tadašnje „satanističke panike" u SAD izazvalo proteste, pa i javno spaljivanje ploča. Filmska industrija iskoristila je istu reputaciju: rimejk horora „Prokletstvo" namjerno je premijerno prikazan 6. juna 2006. godine, kako bi se datum mogao napisati kao 6/6/06.

Mit o barkodovima

Jedna od najupornijih savremenih teorija tvrdi da se 666 navodno krije u barkodovima proizvoda. Mit je nastao zbog vizuelne sličnosti oznake broja šest u određenim sistemima kodiranja s tankim linijama na početku, sredini i kraju barkoda. Ipak, te linije imaju tehničku funkciju i ne predstavljaju tri skrivene šestice.

Strah je u nekim slučajevima imao i sasvim praktične posljedice. Američki put poznat kao U.S. Route 666 preimenovan je 2003. godine u U.S. Route 491, nakon godina krađa saobraćajnih znakova, vandalizma i žalbi stanovništva. Za iracionalni strah od ovog broja skovan je čak i komplikovan naziv — heksakosioiheksekontaheksafobija. Ipak, taj izraz više predstavlja šaljivu jezičku tvorevinu nego zvanično priznatu medicinsku dijagnozu.

Gotovo dvije hiljade godina nakon nastanka Otkrivenja, broj 666 tako ostaje jedan od najprepoznatljivijih simbola zapadne kulture. Ali između onoga što zaista piše u biblijskom tekstu i onoga što su vijekovi straha, sujeverja i popularne kulture dodali njegovom značenju postoji velika razlika.