Drevni podvodni kanjoni sačuvali fosile najstarijih životinja na Zemlji

Prve životinje na Zemlji pojavile su se u ediakarskom periodu, prije oko 600 miliona godina, a bile su pretežno mekotjelne i teško fosilizirajuće. Novo istraživanje bavi se pitanjem kako su tragovi tih stvorenja uopšte preživjeli do danas.

Ediakarska biota, kako se kolektivno nazivaju ti organizmi, dostigla je dotad nezabilježenu veličinu i složenost, a nestala je u masovnom izumiranju prije otprilike 550 miliona godina, čime je pripremljen teren za kambrijsku eksploziju života. I dalje je nejasno gdje im je mjesto na stablu života, kao ni zašto su uopšte evoluirali i zašto su nestali. Ranija istraživanja povezala su ediakarsku biotu s globalnim promjenama nivoa mora koje su se tada dešavale, ali to ostaje spekulativno — još uvijek se ne zna koliku su ulogu te promjene odigrale u njihovoj sudbini.

„Prije više od pola milijarde godina pejzaž onoga što je danas Australija izgledao je veoma drugačije", kaže Faehnrich. Tim predvođen geologom Karolom Faehnrichem sa Univerziteta u Adelaideu kartirao je geološke osobine planinskog područja Flinders Ranges u Australiji, poznatog po bogatim i dobro očuvanim fosilima iz ediakarskog perioda, koji je trajao od prije oko 635 do 538,8 miliona godina.

Analiza je otkrila tragove golemih kanjona orijentisanih prema jugoistoku, dubokih do 280 metara i širokih više od šest kilometara na pojedinim mjestima. Kanjoni su najvjerovatnije nastali podvodnom erozijom nakon značajnog pada nivoa mora, a kada se nivo mora ponovo podigao, popunjeni su sedimentom.

Na osnovu karakteristika sedimentnih naslaga u kanjonima, regija je očigledno bila izložena snažnim vodenim strujama koje su mogle premještati velike količine materijala. Uz uvide iz modernih podmorskih kanjona, istraživači su zaključili da je podvodna erozija vjerovatnije pokretala taj proces nego sama riječna dinamika.

Upravo u tim uslovima sloj Rawnsley Quartzitea, poznat kao Ediacara Member, sačuvao je rijetke tragove o drevnim stanovnicima regije.

„Ogromni podvodni kanjoni presjecali su kontinentalni šelf prije nego što su brzo potopljeni ponovnim porastom nivoa mora", rekao je Faehnrich. „To poplavljivanje stvorilo je uslove koji su omogućili očuvanje jednog od najbogatijih ediakarskih nalazišta fosila na svijetu."

Koautor studije, biolog Diego Garcia-Bellido sa Univerziteta u Adelaideu, objasnio je da se mnogi ediakarski fosili čuvaju kao osjetljivi otisci mekotjelih organizama, koji preživljavaju samo kada su okolinski uslovi idealni.

„Dokazi upućuju na kombinaciju promjene nivoa mora i lokalnih geoloških procesa koji su oblikovali drevni basen", naveo je Garcia-Bellido, dodajući da je ta izuzetna evolucija pripremila put za očuvanje slojeva bogatih fosilima. „Naš rad pokazuje da je porast nivoa mora odigrao važnu ulogu u stvaranju prozora izuzetnog očuvanja."

Studija je objavljena u časopisu Earth and Planetary Science Letters.