Okeani nikad topliji: Rađa se snažan El Ninjo koji bi mogao biti najtopliji u posljednjih sto godina

Svjetski okeani su u subotu bili topliji nego što je ikada ranije zabilježeno, što predstavlja jasan pokazatelj dubine klimatske krize s kojom se planeta suočava. Više od 90 posto toplote koju zadržava ugljen-dioksid, nastao sagorijevanjem fosilnih goriva, završava upravo u okeanima, čineći ih svojevrsnim spremištem viška energije koja se nakuplja u atmosferi.

Naučnici upozoravaju da ovakav porast temperature mora ima dalekosežne posljedice. Topliji okeani pogoršavaju porast nivoa mora i pojačavaju ekstremne oluje koje ugrožavaju milijarde ljudi širom svijeta. Istovremeno, podstiču pojavu toplotnih talasa u morima koji desetkuju morski živi svijet i ugrožavaju egzistenciju stanovništva u priobalnim područjima.

Ljeto obilježeno ekstremima

Ljeto na sjevernoj hemisferi već su obilježili rekordni toplotni talasi, suše i šumski požari u Evropi i Sjevernoj Americi, kao i obilne padavine i tajfuni u Aziji. Nagli porast temperature okeana dodatno pojačava fenomen El Ninjo, koji se ubrzano razvija i za koji se predviđa da će biti najtopliji u posljednjih najmanje sto godina. El Ninjo je prirodna klimatska varijacija koja podiže globalnu temperaturu i mijenja vremenske obrasce, uz ozbiljne posljedice širom svijeta.

Novi El Ninjo već je izazvao slabe monsunske kiše u Indiji, velike šumske požare u Indoneziji i povećanu opasnost od požara u Australiji. Činjenica da je novi rekord temperature okeana zabilježen u avgustu posebno je zabrinjavajuća, jer su temperature mora na globalnom nivou obično najviše u martu i aprilu, nakon ljeta na južnoj hemisferi koja ima znatno veću površinu okeana od sjeverne.

Naučnici upozoravaju na rastući pritisak

Samanta Burdžes iz Službe Evropske unije za praćenje klimatskih promjena Kopernikus (C3S), koja je objavila nove podatke, izjavila je da je ovaj rekord još jedan jasan signal da su okeani izloženi sve većem pritisku. Ona je ukazala da El Ninjo dodaje toplotu sistemu, ali to čini nadovezujući se na decenije zagrijavanja izazvanog ljudskim aktivnostima.

Zagrijavanje okeana doprinosi porastu nivoa mora usljed termičkog širenja vode, čime se povećava rizik od poplava za priobalne zajednice i nizijske ostrvske države. Više temperature okeana također pojačavaju ekstremne vremenske pojave, jer toplija mora prenose više energije i vodene pare u atmosferu, što intenzivira padavine i oluje.

Okeani gube sposobnost apsorpcije

Veći dio ugljen-dioksida koji zagreva planetu, a nastaje sagorijevanjem fosilnih goriva i uništavanjem šuma, apsorbiraju okeani. Međutim, topliji okean je manje efikasan u apsorpciji, što potencijalno slabi jedan od najvažnijih prirodnih mehanizama planete za ublažavanje globalnog zagrijavanja, navode naučnici.

Direktor organizacije Campaign for Nature, Brajan O'Donel, upozorio je da su potrebne dvije ključne mjere kako bi se odgovorilo na ovo rekordno zagrijavanje okeana. Emisije štetnih gasova iz fosilnih goriva moraju se brzo smanjiti, a istovremeno je od ključnog značaja da države zaštite morske i priobalne ekosisteme. Šume algi, mangrove i močvare apsorbiraju ugljenik, dok koralni grebeni pružaju zaštitu od oluja i služe kao staništa za morske organizme.

O'Donel je zaključio da se više od 190 vlada obavezalo da će do 2030. godine zaštititi i očuvati najmanje 30 posto površine planete, te da je sada trenutak da se ta obaveza pretvori u efikasne i trajne mjere očuvanja u praksi.