Pregled 361 studije: manje proteina u ishrani moglo bi usporiti starenje

Dosadašnje preporuke uglavnom su išle u smjeru da s godinama treba jesti više proteina. Novi opsežni pregled literature, objavljen u časopisu Cell Press Blue, dovodi tu praksu u pitanje: raste broj dokaza da smanjen unos proteina pogoduje metaboličkom zdravlju, dužem zdravom životu i dužem životnom vijeku kod različitih organizama.

Autori rada su molekularni biolog Bailey Knopf i biomedicinski istraživač Dudley Lamming s University of Wisconsin-Madison. Njihov pregled, zasnovan na 361 naučnoj studiji, bavi se utjecajem proteina na metabolizam i dužinu života, ali i biološkim procesima koji bi mogli objasniti te veze.

Šta pokazuju dosadašnja istraživanja

Među nalazima koje autori ističu su znakovi usporenog starenja kod životinja na ishrani siromašnoj proteinima. Kod ljudi postoje dokazi da smanjenje proteina u ishrani može ublažiti dio upalnih procesa koji ubrzavaju biološko starenje i doprinijeti boljem ukupnom metaboličkom zdravlju.

Pregled razmatra i nekoliko mogućih objašnjenja. Među njima su preusmjeravanje ćelijske signalizacije s rasta na održavanje, manje nakupljanje senescentnih ćelija, odnosno istrošenih ćelija koje organizam treba ukloniti, te pojačana proizvodnja energije u ćelijama. Autori navode i da se pri manjem unosu proteina povećava količina hormona FGF21 (faktor rasta fibroblasta 21), a izdvajaju i određene aminokiseline koje bi mogle povezivati proteine iz ishrane s procesima starenja. Zato, kako navode, vrsta proteina i sastav aminokiselina u njima možda su jednako važni koliko i ukupna količina.

Proteini i dalje korisni, posebno aktivnima

Brojna ranija istraživanja pokazala su da su proteini korisni: služe za izgradnju i obnovu mišića, pomažu u kontroli tjelesne težine i povezuju se sa zdravim starenjem, naročito kad je riječ o očuvanju mišićne mase u kasnijim godinama.

Istraživači posebno naglašavaju vezu između fizičke aktivnosti i potreba za proteinima. „Potpuno je jasno da proteini koriste rastu mišića i odgovoru na trening kod aktivnih ljudi“, kaže Lamming. Problem je, prema njegovim riječima, u tome što je većina ljudi relativno sjedilačka, pa mnogi vjerovatno unose više proteina nego što im treba, što po svoj prilici ima negativne posljedice za zdravlje, barem na nivou populacije.

Preporuke po mjeri pojedinca

Autori ne traže da svi smanje unos proteina. Umjesto toga, zalažu se za ponovnu procjenu koliko nam je proteina zapravo potrebno, posebno s obzirom na dob i fizičku aktivnost. Lamming podsjeća da su novije preporuke ljude podsticale da jedu više proteina, ali istovremeno i da se više kreću. „Vjerovatno trebamo personalizovati preporuke o proteinima ne samo prema godinama, nego i prema tome koliko su ljudi fizički aktivni“, navodi on.

Kao sljedeći korak istraživači vide studije na grupama ljudi koje bi pratile utjecaj proteina na biološko starenje i metabolizam, što bi pomoglo da se bolje razumije kako starjeti što zdravije.